EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  پیوندهای مفید | نمودار سازمانی | ورود به سايت  |  تماس با ما
دریاهای پیرامونی
 صفحه اصلی   خلیج فارس      دریای عمان دریای خزر  دریاچه های داخلی
 
  اهمیت شناخت دریاهای پیرامونی

 

دریاها و اقیانوس­ ها منابع عظیم و ارزشمند کره زمین هستند و می­توانند جایگزین منابع تجدید­شدنی باشد. دریا­ها نقش بارزی را در مسائل استراتژیک، دفاعی، سیاسی، اقتصادی، نظامی و توسعه ­ای یک کشور بازی می­کنند. جمهوری اسلامی ایران از شمال و جنوب توسط سه توده بزرگ آبی دریای خزر، دریای عمان و خلیج فارس احاطه شده است که به لحاظ  تمركز مراكز جمعیتی، فعالیت­های اقتصادی و هم چنین پایداری زیستی از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار هستند. این سه توده آبی به همراه دریاچه های داخلی از دیدگاه‌های مختلف، اهمیت راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران دارند. دریای خزر در شمال کشور ایران بزرگترین توده محصور در خشكی می‌باشد و به صورت گسترده مورد بهره‌برداری كشورهای حاشیه‌ آن، ایران، تركمنستان، قزاقستان، آذربایجان و فدارسیون روسیه قرار گرفته است. دریای خزر نقش بسیار مهمی را در شكوفایی اقتصادی ایران و کشورهای حاشیه‌ به جهت دارا بودن ذخایر مختلف انرژی، اراضی ساحلی و منابع عظیم دریایی و بایولوژیكی ایفا می‌نماید. جلگه های پیرامون خزر محیطی مناسب برای دامداری و کشاورزی بود و راه­های جنوب و شمال آن ترابری کالا بین خاور و باختر را فراهم می­کرد. از سده نوزدهم با بهره برداری صنعتی از نفت باکو حوضه خزر اهمیت بیشتری یافت. حوضه خزر اکوسیستم منحصر به فردی است که مطالعه زیستی و ویژگی­های غیرزیستی آن مورد توجه بسیاری از دانشمندان می­باشد. طول کنونی این آبگیر بسته (میان قاره­ای) 1030 کیلومتر و عرض آن 200 تا 400 کیلومتر است. وسعت این دریا 390-378 هزار کیلومتر مکعب است که 44% ذخائر آبی دریاچه های کره زمین را تشکیل می دهد.

در بخش جنوبی جمهوری اسلامی ایران خلیج فارس مهمترین حوضة دریایی كشور در بین دریاهای پیرامونی است که علاوه بر اهمیت اقتصادی به لحاظ منابع انرژی، سواحل زیبا، منابع زیستی و از نظر دفاعی و استرانژیک مهمترین حوضه دریایی كشور محسوب می­شود.

خلیج فارس پس از خلیج مکزیک و خلیج هودسن سومین خلیج بزرگ جهان بشمار می‌‌آید. جزایر مهم آن عبارت‌اند از: خارک، ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک، کیش، قشم و لاوان که تمامی آنها به ایران تعلق دارد. خلیج فارس و سواحل آن معادن سرشار نفت و گاز دارد و مسیر انتقال نفت کشورهایی چون کویت، عربستان و امارات متحده عربی است.

به همین دلیل منطقه‌ای مهم و راهبردی به شمار می‌آید. بندرهای مهمی در حاشیه خلیج فارس وجود دارد که از آنها می‌توان بندر عباس، بوشهر، بندر شارجه، دوبی و ابوظبی را نام برد. دریانوردی در خلیج فارس پیشینه بسیار طولانی دارد ولی نخستین مدارک قطعی در این زمینه به سده چهارم پیش از میلاد مربوط است.

 

وجود جنگل­های حرا به عنوان مهم­ترین عامل تولید اولیه در چرخه غذایی جانداران، وجود كلونی مرجان­ها، زیستگاه برخی آبزیان منحصر به فرد از ویژگی­های خاص خلیج فارس می‌باشد. خلیج فارس از طریق تنگه هرمز به دریای عمان متصل می­شود، خلیج عمان با شكل مثلثی بین كشورهای عمان، ایران و پاكستان قرار گرفته است که بیشترین طول آن از شمال غرب تا جنوب شرق ٩٥٠ كیلومتر و بیشینه پهنای آن از شمال شرق به جنوب غرب حدود ٣٤٠ كیلومتر است. طول خط ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان حدود 637 كیلومتر است و حداكثر عمق دریا در محدوده آب­های ساحلی ایران در این ناحیه به بیش از 2000 متر می‌رسد. جلگه ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان از حدود بندر عباس در تنگه هرمز تا گواتر در مرز با پاكستان امتداد می‌یابد. حداكثر عرض این جلگه به 30 كیلومتر می‌رسد.  بخش عمده ای از حاشیه دریای عمان از فلات قاره های باریک تشکیل شده که  پدیده فراچاهندگی(Upwelling) اتفاق می افتد.

دریاچه‌های داخلی نیز گرچه محدود و معدودند اما هر یك نقش به سزایی در رونق اقتصادی پیرامون خود و پایداری زیستی ناحیه ایفا می‌كنند. از این رو مطالعه و بررسی  پیکره های آبی  داخلی و پیرامونی  از جتبه های  گوناگون برای کشور ایران حائز اهمیت است.

 

 شمال باختر اقیانوس هند
 
 

 

 

 

 صفحه اصلی   خلیج فارس      دریای عمان دریای خزر  دریاچه های داخلی
 
  اهمیت شناخت دریاهای پیرامونی

 

دریاها و اقیانوس­ ها منابع عظیم و ارزشمند کره زمین هستند و می­توانند جایگزین منابع تجدید­شدنی باشد. دریا­ها نقش بارزی را در مسائل استراتژیک، دفاعی، سیاسی، اقتصادی، نظامی و توسعه ­ای یک کشور بازی می­کنند. جمهوری اسلامی ایران از شمال و جنوب توسط سه توده بزرگ آبی دریای خزر، دریای عمان و خلیج فارس احاطه شده است که به لحاظ  تمركز مراكز جمعیتی، فعالیت­های اقتصادی و هم چنین پایداری زیستی از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار هستند. این سه توده آبی به همراه دریاچه های داخلی از دیدگاه‌های مختلف، اهمیت راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران دارند. دریای خزر در شمال کشور ایران بزرگترین توده محصور در خشكی می‌باشد و به صورت گسترده مورد بهره‌برداری كشورهای حاشیه‌ آن، ایران، تركمنستان، قزاقستان، آذربایجان و فدارسیون روسیه قرار گرفته است. دریای خزر نقش بسیار مهمی را در شكوفایی اقتصادی ایران و کشورهای حاشیه‌ به جهت دارا بودن ذخایر مختلف انرژی، اراضی ساحلی و منابع عظیم دریایی و بایولوژیكی ایفا می‌نماید. جلگه های پیرامون خزر محیطی مناسب برای دامداری و کشاورزی بود و راه­های جنوب و شمال آن ترابری کالا بین خاور و باختر را فراهم می­کرد. از سده نوزدهم با بهره برداری صنعتی از نفت باکو حوضه خزر اهمیت بیشتری یافت. حوضه خزر اکوسیستم منحصر به فردی است که مطالعه زیستی و ویژگی­های غیرزیستی آن مورد توجه بسیاری از دانشمندان می­باشد. طول کنونی این آبگیر بسته (میان قاره­ای) 1030 کیلومتر و عرض آن 200 تا 400 کیلومتر است. وسعت این دریا 390-378 هزار کیلومتر مکعب است که 44% ذخائر آبی دریاچه های کره زمین را تشکیل می دهد.

در بخش جنوبی جمهوری اسلامی ایران خلیج فارس مهمترین حوضة دریایی كشور در بین دریاهای پیرامونی است که علاوه بر اهمیت اقتصادی به لحاظ منابع انرژی، سواحل زیبا، منابع زیستی و از نظر دفاعی و استرانژیک مهمترین حوضه دریایی كشور محسوب می­شود.

خلیج فارس پس از خلیج مکزیک و خلیج هودسن سومین خلیج بزرگ جهان بشمار می‌‌آید. جزایر مهم آن عبارت‌اند از: خارک، ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک، کیش، قشم و لاوان که تمامی آنها به ایران تعلق دارد. خلیج فارس و سواحل آن معادن سرشار نفت و گاز دارد و مسیر انتقال نفت کشورهایی چون کویت، عربستان و امارات متحده عربی است.

به همین دلیل منطقه‌ای مهم و راهبردی به شمار می‌آید. بندرهای مهمی در حاشیه خلیج فارس وجود دارد که از آنها می‌توان بندر عباس، بوشهر، بندر شارجه، دوبی و ابوظبی را نام برد. دریانوردی در خلیج فارس پیشینه بسیار طولانی دارد ولی نخستین مدارک قطعی در این زمینه به سده چهارم پیش از میلاد مربوط است.

 

وجود جنگل­های حرا به عنوان مهم­ترین عامل تولید اولیه در چرخه غذایی جانداران، وجود كلونی مرجان­ها، زیستگاه برخی آبزیان منحصر به فرد از ویژگی­های خاص خلیج فارس می‌باشد. خلیج فارس از طریق تنگه هرمز به دریای عمان متصل می­شود، خلیج عمان با شكل مثلثی بین كشورهای عمان، ایران و پاكستان قرار گرفته است که بیشترین طول آن از شمال غرب تا جنوب شرق ٩٥٠ كیلومتر و بیشینه پهنای آن از شمال شرق به جنوب غرب حدود ٣٤٠ كیلومتر است. طول خط ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان حدود 637 كیلومتر است و حداكثر عمق دریا در محدوده آب­های ساحلی ایران در این ناحیه به بیش از 2000 متر می‌رسد. جلگه ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان از حدود بندر عباس در تنگه هرمز تا گواتر در مرز با پاكستان امتداد می‌یابد. حداكثر عرض این جلگه به 30 كیلومتر می‌رسد.  بخش عمده ای از حاشیه دریای عمان از فلات قاره های باریک تشکیل شده که  پدیده فراچاهندگی(Upwelling) اتفاق می افتد.

دریاچه‌های داخلی نیز گرچه محدود و معدودند اما هر یك نقش به سزایی در رونق اقتصادی پیرامون خود و پایداری زیستی ناحیه ایفا می‌كنند. از این رو مطالعه و بررسی  پیکره های آبی  داخلی و پیرامونی  از جتبه های  گوناگون برای کشور ایران حائز اهمیت است.

 

 شمال باختر اقیانوس هند
 
 

 

 

 

کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.
طراحی پورتال و بهینه سازی (SEO) : شرکت راهبر