EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  اعضای هیأت علمی |  برنامه های علمی | ورود به سايت  |  تماس با ما
 دریاهای پیرامونی (دریای عمان) -سواحل دریای عمان کمينه
سواحل دریـای عمان 

 طول خط ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان حدود 637 كیلومتر است و حد اكثر عمق دریا در محدوده آب های ساحلی ایران در این ناحیه به بیش از 2000 متر می‌رسد. جلگه ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان از حدود بندر عباس در تنگه هرمز تا گواتر در مرز با پاكستان امتداد می‌یابد. حد اكثر عرض این جلگه به 30 كیلومتر می‌رسد.

از نظر ساختمانی این جلگه بخشی از واحد ساختمانی مكران به شمار می‌رود كه دارای پهنای پرنوسان و نابرابر در امتداد خود است. پهنای نابرابر این جلگه با سنگ شناسی و ساختارهای زمین شناسی این ناحیه و نیز به حجم آبرفت رودها و وسعت حوضه آبریز بستگی دارد. چین‌خوردگی‌های مكران در پنج نقطه به ساحل رسیده‌اند و ساحل را به شش قسمت تقسیم نموده‌اند و به همین سبب ساحل عمان به صورت شش جلگه جدا از هم در این ناحیه وجود دارد.

 در طول ساحل شمالی دریای عمان از بندر عباس تا خلیج گواتر سه نوع ساحل را می‌توان به خوبی تشخیص داد (علایی طالقانی، 1381):

الف) رشته های ماسه ای طولی كه در پشت آنها زمین های هموار جلگه ای قرار دارند. پهنای این رشته‌های ماسه‌ای گاه تا 5/1 كیلومتر نیز می رسد. (محمودی، 1368). این ماسه ها اغلب ویژگی ماسه های بادی را نشان می دهند. این ماسه ها توسط باد جابجا شده و هرجا كه شرایط مساعد باشد به صورت نبكا یا برخان تجمع می یابند.

ب) دلتاهای وسیع با زمین های هموار متشكل از گل و لای (پهنه های گلی): از حدود بندر عباس تا سواحل جاسك را پهنه های گلی می پوشاند. این نواحی شیبی كمتر از 1/0 در صد دارند. به همین دلیل و به دلیل بالا بودن دامنه جزر و مد (در حدود 4 متر)، و نیز فراوانی رسوبات سست و ریزدانه، این مناطق باتلاقی و پوشیده از مانداب‌های پشت سدی هستند.

ج) پادگانه های ساحلی: یكی از چهره های پیكر شناسی سواحل ایرانی دریای عمان وجود دریابارها است. كه با اختلاف سطح چند متر تا بیش از 100 متر می باشد. بالاآمدگی ساحل عمان در نتیجه حركت پوسته اقیانوسی دریای عمان و فرورانش آن به زیر پوسته قاره ایران است. بر اساس مطالعات صورت گرفته در طی سی هزار  سال گذشته بالا آمدگی ساحل عمان در این ناحیه حدود 105 متر بوده است (كوثری، 1364).

بالا آمدن ساحل دریای عمان در همه جا یكنواخت نیست و مطالعات نشان داده است كه نرخ بالا آمدگی دریای عمان بین 5/1 تا 4/3 میلیمتر بر سال بوده است (یمانی، 1377). با این حال این نرخ در مقایسه با آنچه ریس و همکاران (1998) ارائه کرده اند بسیار فراتر است. بر اساس مطالعات ریس و همکاران (1998) نرخ بالا آمدگی مکران در کواترنری در حدود 2/. میلی متر بر سال بوده است (Reyss et al., 1998).

 

 

دریابارهای سواحل دریای عمان و فرسایش ساحلی در نزدیكی خلیج گواتر (عكس از مؤسسه ملی اقیانوس‌شناسی)

 از آنجا كه بخش عمده ای از سواحل دریای عمان سواحلی صخره ای هستند برخورد امواج با این سواحل و خالی شدن پای دیواره‌های این سواحل، باعث شكستن و فرو افتادن قطعات بزرگی از این صخره ها می شود. با عقب نشینی تدریجی دریابارها، عارضه ایوان ساحلی شكل می گیرد كه این ایوان های ساحلی اغلب با ماسه پوشیده است. پادگانه های مکران در واقع شاهدی بر رابطه پیچیده تکتونیک، فرسایش، رسوب گذاری و تغییرات ائوستاتیک سطح تراز آب دریا در این ناحیه می باشند.

آن دسته از رسوبات آبرفتی كرانه های عمان كه به علت آرامش نسبی آب، پهنه های گلی كم و بیش وسیعی را تشكیل داده اند از تنوع و تحول زیستی برخوردار شده اند كه منجر به چیرگی اجتماعات درختی مانگرو شده است. در این بخش ها دو گونه مانگرو مشاهده می شود كه شامل درختان حرا(Avicennia marina)  و درختان چندل (Rhizophora mucronata)می باشد (دانه كار، 1376)

سواحل دریـای عمان 

 طول خط ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان حدود 637 كیلومتر است و حد اكثر عمق دریا در محدوده آب های ساحلی ایران در این ناحیه به بیش از 2000 متر می‌رسد. جلگه ساحلی ایران در مجاورت دریای عمان از حدود بندر عباس در تنگه هرمز تا گواتر در مرز با پاكستان امتداد می‌یابد. حد اكثر عرض این جلگه به 30 كیلومتر می‌رسد.

از نظر ساختمانی این جلگه بخشی از واحد ساختمانی مكران به شمار می‌رود كه دارای پهنای پرنوسان و نابرابر در امتداد خود است. پهنای نابرابر این جلگه با سنگ شناسی و ساختارهای زمین شناسی این ناحیه و نیز به حجم آبرفت رودها و وسعت حوضه آبریز بستگی دارد. چین‌خوردگی‌های مكران در پنج نقطه به ساحل رسیده‌اند و ساحل را به شش قسمت تقسیم نموده‌اند و به همین سبب ساحل عمان به صورت شش جلگه جدا از هم در این ناحیه وجود دارد.

 در طول ساحل شمالی دریای عمان از بندر عباس تا خلیج گواتر سه نوع ساحل را می‌توان به خوبی تشخیص داد (علایی طالقانی، 1381):

الف) رشته های ماسه ای طولی كه در پشت آنها زمین های هموار جلگه ای قرار دارند. پهنای این رشته‌های ماسه‌ای گاه تا 5/1 كیلومتر نیز می رسد. (محمودی، 1368). این ماسه ها اغلب ویژگی ماسه های بادی را نشان می دهند. این ماسه ها توسط باد جابجا شده و هرجا كه شرایط مساعد باشد به صورت نبكا یا برخان تجمع می یابند.

ب) دلتاهای وسیع با زمین های هموار متشكل از گل و لای (پهنه های گلی): از حدود بندر عباس تا سواحل جاسك را پهنه های گلی می پوشاند. این نواحی شیبی كمتر از 1/0 در صد دارند. به همین دلیل و به دلیل بالا بودن دامنه جزر و مد (در حدود 4 متر)، و نیز فراوانی رسوبات سست و ریزدانه، این مناطق باتلاقی و پوشیده از مانداب‌های پشت سدی هستند.

ج) پادگانه های ساحلی: یكی از چهره های پیكر شناسی سواحل ایرانی دریای عمان وجود دریابارها است. كه با اختلاف سطح چند متر تا بیش از 100 متر می باشد. بالاآمدگی ساحل عمان در نتیجه حركت پوسته اقیانوسی دریای عمان و فرورانش آن به زیر پوسته قاره ایران است. بر اساس مطالعات صورت گرفته در طی سی هزار  سال گذشته بالا آمدگی ساحل عمان در این ناحیه حدود 105 متر بوده است (كوثری، 1364).

بالا آمدن ساحل دریای عمان در همه جا یكنواخت نیست و مطالعات نشان داده است كه نرخ بالا آمدگی دریای عمان بین 5/1 تا 4/3 میلیمتر بر سال بوده است (یمانی، 1377). با این حال این نرخ در مقایسه با آنچه ریس و همکاران (1998) ارائه کرده اند بسیار فراتر است. بر اساس مطالعات ریس و همکاران (1998) نرخ بالا آمدگی مکران در کواترنری در حدود 2/. میلی متر بر سال بوده است (Reyss et al., 1998).

 

 

دریابارهای سواحل دریای عمان و فرسایش ساحلی در نزدیكی خلیج گواتر (عكس از مؤسسه ملی اقیانوس‌شناسی)

 از آنجا كه بخش عمده ای از سواحل دریای عمان سواحلی صخره ای هستند برخورد امواج با این سواحل و خالی شدن پای دیواره‌های این سواحل، باعث شكستن و فرو افتادن قطعات بزرگی از این صخره ها می شود. با عقب نشینی تدریجی دریابارها، عارضه ایوان ساحلی شكل می گیرد كه این ایوان های ساحلی اغلب با ماسه پوشیده است. پادگانه های مکران در واقع شاهدی بر رابطه پیچیده تکتونیک، فرسایش، رسوب گذاری و تغییرات ائوستاتیک سطح تراز آب دریا در این ناحیه می باشند.

آن دسته از رسوبات آبرفتی كرانه های عمان كه به علت آرامش نسبی آب، پهنه های گلی كم و بیش وسیعی را تشكیل داده اند از تنوع و تحول زیستی برخوردار شده اند كه منجر به چیرگی اجتماعات درختی مانگرو شده است. در این بخش ها دو گونه مانگرو مشاهده می شود كه شامل درختان حرا(Avicennia marina)  و درختان چندل (Rhizophora mucronata)می باشد (دانه كار، 1376)


 چاپ   
کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.