EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  پیوندهای مفید | نمودار سازمانی | ورود به سايت  |  تماس با ما
دریاهای پیرامونی (خلیج فارس)
 صفحه اصلی   ویژگی های زمین شناسی    ویژگی های اقیانوس شناسی ویژگی های آّب و هوایی
 
 خلیج فارس

 

خلیج فارس یک دریای حاشیه ای با عمق متوسط 35 متر است كه در جنوب ایران قرار گرفته است و عمیق ترین بخش آن در نزدیكی تنگه هرمز به حدود 100 متر می رسد و سراشیبی آن در خلیج عمان است. 

خلیج فارس 200 تا 300 كیلومتر پهنا و سطح آن در حدود 226000 كیلومترمربع می باشد. ژرفای میانگین آن حدود 35 متر و ژرفترین نقطة آن در كرانه ی ایرانی تنگه ی هرمز است كه ژرفایی تا 165 متر دارد ولی میانگین آن در كنارههای محور 74 تا 92 متر است. خط القعر خلیج فارس كه در طول آن قرار گرفته است آن را به لحاظ زمین شناسی به دو بخش پایدار عربی در جنوب و بخش ناپایدار چین خورده ایرانی تقسیم می كند.

 

 

نقشه ژرفاسنجی و ایالت‌های ژرفایی خلیج فارس (اقتباس از سیبولد و فولبرخت، 1969)

 

از نظر ریختشناسی، خلیج فارس نامتقارن و شیب ساحل عربی (جنوبی) آن آرامتر از ساحل ایرانی (شمالی) است. شیب بخش جنوبی بسیار آرام (35 سانتیمتر هر كیلومتر) و تغییرات شیب بخش شمالی 175 سانتیمتر در هر كیلومتر است.

كرانه ی ایرانی خلیج فارس، از سازندهای سخت و بلند با ریختار خطی ساخته شده و با واسطه ی یک دشت ساحلی باریك، با دریا در ارتباط است. كرانه ی ایرانی خلیج فارس، كرانهای كوهستانی با روند شمال باختری است كه پشتههای تاقدیسی با بلندی بیش از 1500 متر هستند. به همین دلیل، ساختارهای كرانة شمالی خلیج فارس، از دیدگاه هندسی، با آنچه كه در كرانه ی جنوبی است، تفاوت دارد.

برخورد ساختارهای كرانه ی عربی و رشتهكوه زاگرس، توپوگرافی زیردریایی خلیج فارس را تشكیل میدهد. گرچه شیب بستر بسیار آرام است، ولی حدود 20 جزیره و تعدادی پشتههای كوتاه و بلند زیردریایی در آن وجود دارد كه بیهنجاریهای توپوگرافی را تشكیل میدهند. جزایر ایرانی خلیج فارس از نظر شکل کلی یا به صورت پشتههای كشیده و موازی ساحل و یا كم و بیش دایرهای شكل هستند (آقانباتی، 1378)

از گروه نخست، جزایر قشم و كیش را میتوان نام برد كه در واقع دنباله ی زاگرس بوده و بر اثر بالا آمدن سطح آب به صورت جزیره درآمدهاند. ولی، جزایر گرد مانند هرمز، ابوموسی، تنب كوچك و بزرگ و از این قبیل،  گنبدهای نمكی سری هرمز هستند. سطح جزایر خلیج فارس، از رسوبات تخریبی و مارن تشكیل شده كه كم و بیش صدف دارند. خاك آنها شور و یا گچدار است و به همین دلیل رشد گیاهان محدود به انواع خاص است.

در اثر وجود امواج ساحلی، در خلیج فارس اوولیتهای آهكی تشكیل میشوند كه در نواحی كم عمق در ساحلی جنوبی خلیج فارس و تنگة هرمز، بیشترین مقدار را دارد.

به طور كلی رسوبات عهد حاضر خلیج فارس، از ساحل به اعماق (عمق بیشینه ی 90 متر) دانهریزتر میشوند، به گونهای كه مارنها در بخش مركزی خلیج فارس تشكیل و نهشته میشوند. آهكهای مارنی، عمیقترین رخساره ی عهد حاضر خلیج فارس است (آقا نباتی، 1378).

رسوبات آبرفتی عمدتاً از طریق دلتای اروندرود به خلیج فارس وارد می‌شود اما سایر رودهای دائمی و فصلی منتهی به خلیج فارس در حمل و رسوبگذاری مارن و آهک در سواحل شمالی خلیج فارس سهم به سزایی دارند.

 
 
تاریخچه نوسان تراز آب 
   توزیع رسوبات  بستر 
 

 

 صفحه اصلی   ویژگی های زمین شناسی    ویژگی های اقیانوس شناسی ویژگی های آّب و هوایی
 
 خلیج فارس

 

خلیج فارس یک دریای حاشیه ای با عمق متوسط 35 متر است كه در جنوب ایران قرار گرفته است و عمیق ترین بخش آن در نزدیكی تنگه هرمز به حدود 100 متر می رسد و سراشیبی آن در خلیج عمان است. 

خلیج فارس 200 تا 300 كیلومتر پهنا و سطح آن در حدود 226000 كیلومترمربع می باشد. ژرفای میانگین آن حدود 35 متر و ژرفترین نقطة آن در كرانه ی ایرانی تنگه ی هرمز است كه ژرفایی تا 165 متر دارد ولی میانگین آن در كنارههای محور 74 تا 92 متر است. خط القعر خلیج فارس كه در طول آن قرار گرفته است آن را به لحاظ زمین شناسی به دو بخش پایدار عربی در جنوب و بخش ناپایدار چین خورده ایرانی تقسیم می كند.

 

 

نقشه ژرفاسنجی و ایالت‌های ژرفایی خلیج فارس (اقتباس از سیبولد و فولبرخت، 1969)

 

از نظر ریختشناسی، خلیج فارس نامتقارن و شیب ساحل عربی (جنوبی) آن آرامتر از ساحل ایرانی (شمالی) است. شیب بخش جنوبی بسیار آرام (35 سانتیمتر هر كیلومتر) و تغییرات شیب بخش شمالی 175 سانتیمتر در هر كیلومتر است.

كرانه ی ایرانی خلیج فارس، از سازندهای سخت و بلند با ریختار خطی ساخته شده و با واسطه ی یک دشت ساحلی باریك، با دریا در ارتباط است. كرانه ی ایرانی خلیج فارس، كرانهای كوهستانی با روند شمال باختری است كه پشتههای تاقدیسی با بلندی بیش از 1500 متر هستند. به همین دلیل، ساختارهای كرانة شمالی خلیج فارس، از دیدگاه هندسی، با آنچه كه در كرانه ی جنوبی است، تفاوت دارد.

برخورد ساختارهای كرانه ی عربی و رشتهكوه زاگرس، توپوگرافی زیردریایی خلیج فارس را تشكیل میدهد. گرچه شیب بستر بسیار آرام است، ولی حدود 20 جزیره و تعدادی پشتههای كوتاه و بلند زیردریایی در آن وجود دارد كه بیهنجاریهای توپوگرافی را تشكیل میدهند. جزایر ایرانی خلیج فارس از نظر شکل کلی یا به صورت پشتههای كشیده و موازی ساحل و یا كم و بیش دایرهای شكل هستند (آقانباتی، 1378)

از گروه نخست، جزایر قشم و كیش را میتوان نام برد كه در واقع دنباله ی زاگرس بوده و بر اثر بالا آمدن سطح آب به صورت جزیره درآمدهاند. ولی، جزایر گرد مانند هرمز، ابوموسی، تنب كوچك و بزرگ و از این قبیل،  گنبدهای نمكی سری هرمز هستند. سطح جزایر خلیج فارس، از رسوبات تخریبی و مارن تشكیل شده كه كم و بیش صدف دارند. خاك آنها شور و یا گچدار است و به همین دلیل رشد گیاهان محدود به انواع خاص است.

در اثر وجود امواج ساحلی، در خلیج فارس اوولیتهای آهكی تشكیل میشوند كه در نواحی كم عمق در ساحلی جنوبی خلیج فارس و تنگة هرمز، بیشترین مقدار را دارد.

به طور كلی رسوبات عهد حاضر خلیج فارس، از ساحل به اعماق (عمق بیشینه ی 90 متر) دانهریزتر میشوند، به گونهای كه مارنها در بخش مركزی خلیج فارس تشكیل و نهشته میشوند. آهكهای مارنی، عمیقترین رخساره ی عهد حاضر خلیج فارس است (آقا نباتی، 1378).

رسوبات آبرفتی عمدتاً از طریق دلتای اروندرود به خلیج فارس وارد می‌شود اما سایر رودهای دائمی و فصلی منتهی به خلیج فارس در حمل و رسوبگذاری مارن و آهک در سواحل شمالی خلیج فارس سهم به سزایی دارند.

 
 
تاریخچه نوسان تراز آب 
   توزیع رسوبات  بستر 
 

 

کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.
طراحی پورتال و بهینه سازی (SEO) : شرکت راهبر