EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  اعضای هیأت علمی |  برنامه های علمی | ورود به سايت  |  تماس با ما
 پایش سواحل دریای خزر کمينه

 

پایش سواحل دریای خزر

 

کد عملیات میدانی  در نواحی ساحلی  و در سال 1397  عبارت بود از ICMP-CAS 9701  و در ترانسکت عمیق سال 1398 عبارت بود از ICMP-CS-1901  ( جدول 1) .  عملیات های میدانی در سواحل خزر در ایستگاه های منتخب و با برداشت پارامتر های مورد نیاز برنامه، پایش مناطق منتخب برنامه پس از سیلاب سال 97 و نیز تراتسکت عمیق خزرصورت پذیرفت  مشخصات کلیه ایستگاه های بررسی شده در ادامه آمده است.

 

برداشت میدانی پارامتر های مختلف اقیانوس شناختی

مطالعات و اندازه گیریهای میدانی انجام شده شامل بخشهای زیر بودند: 

·         فیزیک دریا:

-         اندازه گیری موج

-         اندازه گیری جریان

-         اندازه گیری پاراکترهای فیزیکی آب

·         شیمی دریا:

-         پایش مواد مغذی آب، شامل ترکیبات فسفر، نیترات، نیتریت، و آمونیاک، کلروفیل

-         پایش BOD

-         پایش مواد مغذی رسوب، شامل ترکیبات فسفر و نیتروژن

-         پایش Eh، pH و سولفید رسوب

·         زیست شناسی دریا:

-         زئوپلانکتونها،  فیتوپلانکتونها، کفزیان

-         پارامترهای میکروبی آب و ماهیان

-         نکتونها

·         زمین شناسی دریا:

-         آزمایش‌های رسوب‌شناسی شامل دانهبندی و TOC

-         مطالعه نرخ رسوب گذاری در مزرعه پرورش ماهی

 


پراکنش کلی ایستگاه های مطالعاتی در برنامه پایش ساحلی سواحل خزر (نقاط نیلی: تمرکز اندازه گیری میدانی پس از سیلاب در خلیج گرگان، نقاط سرمه ای مناطق منتخب در 6 ترانسکت عمود به ساحل، نقاط ارغوانی: ترانسکت عمیق ساحل)

 

-            مطالعات شانه دار مهاجم  (Mnemiopsis leidyi) در دریای خزر

مطالعه شانه دار مهاجم در دریای خزر در 6 نیم خط عمود بر ساحل در بخش جنوبی دریای خزر در 4 فصل انجام گرفت.

 


  

  پایش فراوانی Pseudosolenia (Rhizosolenia) calcar-avis

فیتو پلانکتون Pseudosolenia (Rhizosolenia) calcar-avis  در سال 1934 به دریای خزر معرفی شده و پس از آن شروع به گسترش در بخش های مختلف خزر و از جمله خزر جنوبی کرد. بدلیل بزرگی اندازه این فیتوپلانکتون در مقایسه با گروه های دیگر فیتوپلانکتونی، زمانی که جوامع آن فراوان می گردد عملا توسط پلانکتون های جانوری فیتوفاگوس چریده نمی شود و لذا این موضوع کاهش جوامع زوپلانکتون و بالطبع آن کاهش جوامع پلاژیک را بدنبال دارد.  Karpisky (2009)  معتقد است اگر قبل از ورود این فیتو پلانکتون مهاجم ، مواد آلی تولید شده توسط فیتو پلانکتون ها از مسیر پلاژیک و با چرای سایر زوپلانکتون ها ، به سطوح دیگر انرژی منتقل می شد، پس از ورود این فیتو پلانکتون ، جریان انرژی بدلیل ته نشست مواد آلی به کف توسط باکتری ها و دیگر زیو بنتوزها منتقل می شود. اما بهر حال هنوز نظرات متفاوتی در خصوص آسیب و یا عدم آسیب  حاصل از ورود این فیتوپلانکتون در حوضه خزر وجود داشته ونیاز به مطالعات بیشتر است. لذا بر اساس این رویکر توجه خاص به فراوانی این فیتوپلانکتون از اهداف برنامه پایش ساحلی قرار گرفت.


Rhizosolenia calcar- avis و پراکنش آن در 1963

 

     بررسی میکروپلاستیک ها در آب، سواحل و رسوبات خزر جنوبی

نمونه برداری میکروپلاستیک ها از  سطح آب (ساحلی و دور از ساحل) به کمک تور 300 میکرونی در 6 ترانسکت بندر ترکمن، لاریم، چالوس، رامسر، کیاشهر و لیسار انجام گرفت.

برداشت نمونه بمنظور مطالعه میکروپلاستیک از سواحل جنوبی دریای خزر

گشت عمیق دریای خزر با همکاری اداره کل هواشناسی گیلان : کد گشت ICMP-CS 1901    

  برای انجام عملیات میدانی و اندازه گیری در ترانسکت آب عمیق روبروی بندر انزلی دو مرحله گروه عملیات میدانی، کارشناسان، متخصصین و اعضای هیات علمی مرکز نوشهر عازم ماموریت شدند. در مرحله اول که در فصل سرد سال 1397 بوده است به نامناسب بودن شرایط جوی، وجود مه و بسته شدن مسیر تردد شناورها در بندر انزلی و عدم دور مجوزهای تردد انجام نشد. در مرحله بعدی عملیات در فصول (تابستان 1398) برای نمونه برداری ها و اندازه گیریهای مورد نظر در قالب طرح کلان پایش دریای های پیرامونی در نقاط مشخص شده  در آب عمیق دریای خزر در انزلی و با همکاری اداره کل هواشناسی گیلان و استفاده از شناور سازمان و براساس تفاهم نامه مشترک فیمابین انجام گرفت.

مطالعات و اندازه گیریهای انجام شده شامل بخشهای زیر بودند:

·         فیزیک دریا: اندازه گیری پاراکترهای فیزیکی آب دریای خزر

·         شیمی دریا: اندازه گیری مواد مغذی، قلیائیت،  TOC،BOD  و COD و پارامترهای شیمیایی آب

·         زیست شناسی دریا: زئوپلانکتونها، فیتوپلانکتونها، کفزیان

·         زمین شناسی دریا مغزه های رسوبای ( عمق 2 متر بستر دریا)

 
 

  نمونه برداری از گشت عمیق خزر
ICMP-CS 1901


 

 مطالعه هیدرولوژی و هیدروبیولوژی تالاب انزلی

طی 2 مرحله در فصول (تابستان 1398 و زمستان 1398) نمونه برداری ها و اندازه گیریهای مورد نظر در نقاط مشخص شده در تالاب انزلی انجام گرفت. نمونه برداری ها مطابق با ایستگاه های معین شده  از ورودی تالاب انزلی به بندرگاه تا بخش های داخلی  و بمنظور برداشت پارامترهای فیزیکی و شیمیایی و زیستی در آب و رسوبات بستر  تالاب انجام پذیرفت جریان سنجی بوسیله نصب 2 دستگاه RCM9 در زیر پل غازیان که ورودی تالاب انزلی به بندرگاه و دریا می باشد.. اندازه گیری پارامترهای فیزیکی آب از محل نصب دستگاه CTD تا بخشهای داخلی تالاب انزلی صورت گرفت.

 


نصب  2 دستگاه RCM9 جهت جریان سنجی

  

پایش حوادث پیش بینی نشده

 

بررسی اثرات سیلاب در استان گلستان اسفند 1397 و فروردین 1398

طی 3 مرحله در فصول (زمستان 1397- بهار 1398- تابستان 1398) نمونه‌برداری ها و اندازه‌گیریهای مورد نظر در قالب طرح کلان پایش دریای های پیرامونی در نقاط مشخص شده در خلیج گرگان انجام گرفت. پارامتر های اندازه گیری شده شامل:

·         فیزیک دریا: اندازه گیری موج،  اندازه گیری جریان،  اندازه گیری پاراکترهای فیزیکی آب

·         شیمی دریا: اندازه گیری مواد مغذی،  قلیائیت، ،TOC BOD  و COD پارامترهای شیمیایی آب

·         زیست شناسی دریا: زئوپلانکتونها فیتوپلانکتونها، کفزیان، پارامترهای میکروبی آب


نقاط نمونه برداری خلیج گرگان پس از سیلاب 97


 

  مطالعه شکوفایی ماکروجلبکی در سواحل خزر جنوبی

در این طرح مواد مغذی، پارامترهای جویی و پارامترهای فیزیکوشیمیایی به صورت ماهیانه در چهار ساحل (سیسنگان، چالوس، عباس آباد و رامسر) اندازه گیری شدند.

تصاویر برداشت شده از سواحل  خزر جنوبی در شکوفایی جلبکی

 

 

 تصاویر برداشت شده از سواحل  خزر جنوبی در شکوفایی جلبکی

 

مشارکت در برنامه‌های بین‌المللی

-         روز جهانی دریا ها و اقیانوس ها

به مناسبت فرارسیدن روز جهانی دریا و اقیانوس مصادف با هشتم ژوئن همکاران کارشناسی و هیأت علمی مرکز اقیانوس شناسی و علوم جوی استان مازندران در برنامه فرهنگی اجتماعی پاکسازی سواحل شرکت نمودند. در این مراسم که در یکی از سواحل شناگاهی شهرستان نوشهر انجام شد بخش عمده‌ای از زباله‌های دریایی و ساحلی رهاشده در سطح شناگاه جمع‌آوری شد. همچنین در مورد اهمیت موضوع سالم سازی و پاکسازی سواحل و مناطق شناگاهی توضیحاتی به افراد محلی و گردشگران ارائه گردید. لازم به توضیح است برنامه پاکسازی سواحل و جنبه فرهنگی و فرهنگسازی آن مورد توجه و استقبال افراد مستقر در محل قرار گرفت. از نظر بررسی تنوع، جنس و گونه‌زباله‌های رها شده، می‌توان به حجم بیشتر مواد پلاستیکی نظیر بطری، زباله‌های بیمارستانی، ظروف یکبار مصرف و پلاستیک اشاره نمود.

 

 

-         گرامیداشت روز دریای خزر

جلسه گرامیداشت روز دریای خزر در روز یکشنبه (21 مردادماه)  ایستگاه اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران در محل سالن اجتماعات فرمانداری شهرستان نوشهر برگزار گردید. در این جلسه که از ساعت 10 لغایت 13 و با حضور مدعوین از دانشگاهها، مراکز علمی و ارگانهای اجرایی در سطح استان مازندران برگزار شد، پیرامون موضوعات مختلف در خصوص دریای خزر بحث و تبادل نظر بعمل آمد.  مدعوین جلسه از فرمانداری شهرستان نوشهر، اداره کل بنادر و دریانوردی استان مازندران،  اداره کل حفاظت محیط زیست استان مازندران، اداره کل هواشناسی استان مازندران، دانشگاه علوم و فنون دریایی امام خمینی(ره)، شهرداری شهرستان نوشهر، فرماندهی دریابانی شهرستان نوشهر، مرکز تحقیقات ماهیان سردآبی کشور، مرکز صید و فرآوری ماهیان خاویاری شهرستان نوشهر و ایستگاه تحقیقاتی شیلات و اکولوژی دریای خزر بودند.   در طی جلسه یک سخنرانی توسط آقای دکتر مهدی‌نیا رئیس محترم پژوهشکده علوم دریایی در خصوص تحقیقات انجام شده، پژوهشهای در حال اجرا و توانمندیهای موجود پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی انجام شد. سخنرانی دوم توسط خانم دکتر جعفری از دانشگاه شهید بهشتی پیرامون مباحث حفاظت محیط‌زیست سواحل و دریای خزر، ورود آلاینده‌ها و زباله‌های شهری و صنعتی ارائه گردید.  در ادامه این نشست تخصصی، هریک از حاضرین به ارائه و تبادل نکته نظرات و پیشنهادات خود پیرامون مسائل و مشکلات موجود در مناطق حاشیه‌ای و سواحل دریای خزر پرداختند که اهم موارد و موضوعات مطروحه به شرح ذیل می باشد.

-  لزوم ارائه راهکارهای علمی و قابل اجرا جهت جلوگیری از ورود پساب و فاضلاب صنعتی، شهری و روستایی به دریا

-  تعامل و هم افزایی ارگانهای اجرایی و مراکز علمی و پژوهشی در خصوص حفاظت از محیط زیست ساحلی و دریای خزر

-  ایجاد فرهنگ عمومی و فرهنگسازی برای افراد بومی و گردشگران برای جلوگیری از ریختن زباله‌ها در شناگاه‌ها، جنگل‌ها و سواحل دریا

-  فضاسازی برای فعالیت گروه‌های مردم نهاد و ارائه مشوق‌های اقتصادی توسط ارگانهای اجرایی برای حفاظت از محیط زیست و مناطق مختلف پیرامون دریا

-  ارائه امکانات بیشتر به گردشگران توسط فرمانداریها و شهرداریها برای تقویت صنعت گردشگری و آشنایی با مزایا و موهبت‌های دریا

-  تعاملات و هماهنگی بیشتر دستگاههای اجرایی و مراکز علمی پژوهشی در جهت بررسی مشکلات موجود و ارائه راهکارهای علمی و عملی در این زمینه

 

 

 

برگزاری روز بزرگداشت دریای خزر

انتقال دانش اقیانوس شناسی و افزایش مشارکت عمومی

-         بازدید های علمی دانشجویی و دانش آموزی

باردید دانشجویی : گروهی از دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا رشته شیلات و زیست دریا دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری (در تاریخ 27/9/1398) و دانشگاه گنبد (2/10/1398) از ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و جوی استان مازندران (نوشهر) بازدید کردند. در ابتدا توضیحات مبسوطی در رابطه با فعالیت‌های پژوهشی و پروژه های انجام شده و در حال انجام پژوهشگاه و همچنین مرکز نوشهر ارائه گردید. سپس دانشجویان با تجهیزات اندازه‌گیری پارامترهای بیولوژیکی، شیمیایی ، فیزیکی و زمین شناسی آشنا شدند. همچنین در آزمایشگاه زیست شناسی با نحوه نمونه‌برداری کفزیان از رسوبات بستر دریا، فیتوپلانکتون ها، زئوپلانکتون ها و نحوه شناسایی آنها آشنا شدند. در آزمایشگاه شیمی روش اندازه‌گیری پارامترهایی شیمیایی آب و رسوب از جمله نیترات، فسفر، کلروفیل، سیلیس و... برای بازدیدکنندگان تشریح شد.  همچنین پارامترهای فیزیکی، دینامیکی و چگونگی استفاده از نتایج آن در صنعت شیلات، بررسی ساختار تغییرات عمودی دما و لایه‌بندی بر جانمایی قفس‌های پرورش ماهی و امکان سنجی گونه‌های مختلف آبزی، بررسی ایجاد فرایند‌های فراجوشی و فروجوشی (آپ ولینگ و دان ولینگ) در آب‌های ساحلی منطقه با استفاده از تجهیزات اقیانوس‌شناسی فیزیکی و شیمایی، اثر پارامترهای هیدرودینامیکی آب دریا در منطقه بر پایداری و مهار قفس های پرورش ماهی توسط همکاران مرکز برای دانشجویان توضیح داده شد. در آزمایشگاه زمین شناسی دانشجویان با روش اندازه‌گیری دانه‌بندی، ماده آلی و نحوه نمونه برداری مغزه‌های رسوبی و نرخ رسوب گذاری در دریا آشنا شدند. طبق نظرسنجی انجام شده موارد اشاره شده فوق برای دانشجویان و محققین جوان که از مرکز بازدید نمودند بسیار جذاب و مورد توجه بوده است.

 

تصاویر بازدید و آموزشهای ارائه شده برای دانشجویان

بازدید دانش اموزی:  دو گروه از دانش‌آموزان مدرسه دخترانه پویش پایه هفتم و نهم در روزهای شنبه مورخ 23/9/98 و یکشنبه مورخ 24/9/98 از ایستکاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران بازدید بعمل آوردند. در جریان این بازدید دانش‌آموزان ابتدا در اتاق جلسات مرکز حضور یافتند و توضیحات لازم در ارتباط با وظایف و نقش مرکز اقیانوس‌شناسی دریای خزر برای ایشان تشریح گردید. در ادامه با ارائه پاورپوینت و همچنین نمایش فیلم‌های آموزشی در زمینه‌های مختلف علم اقیانوس‌شناسی و اهمیت آن توضیحات لازم ارائه شد. در طی مراسم همچنین پیرامون اهمیت و نقش فیتوپلانکتون‌ها و ترتیب زنجیره غذایی در محیط‌های دریایی توضیحاتی ارائه گردید. در ادامه بازدید از مرکز، دانش‌آموزان با حضور در آزمایشگاه‌های مرکز با دستگاه‌های مختلف اندازه‌گیری دریایی، نمونه‌بردار آب و رسوب آشنا شدند. در این بخش عملکرد دستگاه‌های نمونه‌بردار زیستی نظیر گرب، نسکین، تورپلانکتون‌گیری و کوادرات برای دانش‌آموزان توضیح داده شد. سپس دانش‌آموزان از نمونه‌های تثبیت شده در آزمایشگاه نظیر صدف و چند گونه ماهی بازدید نمودند.

 

 تصاویر بازدید و آموزشهای ارائه شده برای دانش آموزان

 

بازدید دانش آموزی در روز ترویج علم و درهای باز: پیرو نامه شماره (194164/و) مورخ 12/8/1397 مقام عالی وزارت در زمینه هفته "ترویج علم" و "روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه" دو گروه از دانش‌آموزان از دبیرستان های دخترانه ( بنت الهدی) و پسرانه ( شاهد) شهرستان نوشهر از ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران بازدید نمودند. در جریان این بازدید ابتدا دانش‌آموزان در اتاق جلسات مرکز حضور یافتند و توضیحات جامع و کاملی از اهم وظایف، توانمندیها و نقش ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران توسط اعضای هیات علمی و کارشناسان مرکز برای آنها ارائه گردید. دانش آموزان در ادامه  بازدید از ایستگاه، با حضور در آزمایشگاه‌ها با دستگاه‌های نمونه برداری آب و رسوبات آشنا شدند. در این بخش با حضور دانش آموزان در آزمایشگاه زیست شناسی دریا بصورت عملی در مورد عملکرد دستگاه‌های نمونه برداری زیستی نظیر گرب، تورپلانکتون گیری، کوادرات و نیسکین توسط همکاران مرکز توضیح داده شد. سپس نمونه هایی از فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون در زیر میکروسکوپ و لوپ برای آشنایی بیشتر دانش آموزان نشان داده شد. به علاوه دانش آموزان از  نمونه های جانوری تثبت شده در آزمایشگاه نظیر صدف ها و چندین گونه از ماهیان دریای خزر بازدید بعمل آورده و سوالات خود را درباره این جانداران و سایر موجودات دریای خزر مطرح نمودند. در ادامه بازدید از آزمایشگاه ها، دانش آموزان با حضور در آزمایشگاه های شیمی با نقش و اهمیت مواد مغذی، نحوه نمونه برداری آب و بررسی آن در نمونه های دریایی آشنا شدند و توضیحات اجمالی در مورد دستگاه طیف سنج فرابنفش - مرئی توضیحاتی ارائه گردید. همچنین توضیحات کاملی پیرامون ترکیب شیمیایی آب دریاها و دلایل شوری و منشا نمک آب دریاها و چگونگی اندازه‌گیری برخی از ترکیبات آب دریاها نظیر یون کلرید، کلسیم، منیزیم و کربنات در  آب دریا ارائه گردید. در طی بازدید دانش‌آموزان از ایستگاه، با اشاره به نقش و اهمیت تخصصهای اقیانوس‌شناسی و علوم دریایی در زندگی روزمره در خصوص فرهنگسازی حفاظت از محیط زیست دریای خزر تئضیحات کاملی ارائه شد. همچنین جهت آشنایی هرچه بیشتر دانش‌آموزان با مواهب و مزایای زندگی کردن در نواحی ساحلی و دسترسی به دریا نکات مختلفی را به طور کامل تشریح گردید.

 

 

تصاویر بازدید علمی دانش

-         برگزاری دوره های آموزشی

به مناسبت روز هوای پاک (29 دی ماه) و ترویج علوم و فنون دریایی در منطقه، به ویژه ارتقاء سطح علمی و آگاهی دانش‌آموزان، یک دوره آموزشی در روز یکشنبه مورخه 30/1/97 برای دانش آموزان آموزش و پرورش در منطقه ساحلی شهرستان نوشهر برگزار گردید. در این دوره  آموزشی (کارگاه ساحلی) یک روزه ابتدا، توضیحاتی از ویژگی‌های کلی دریای خزر، اهمیت حفاظت از محیط زیست‌دریایی و جایگاه ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی دریای خزر اینجانب و کارشناسان مرکز برای دانش آموزان ارائه شد. در ادامه اطلاعات گسترده‌ای در ارتباط با وضعیت زیستی و راه‌های بهره‌برداری از منابع زنده و غیر زنده دریای خزر برای دانش‌آموزان، والدین همراه و همچنین معلمین آنها ارائه گردید. در بخش دیگری از مراسم، همکاران مرکز، دانش‌آموزان و معلمین شرکت کننده در کارگاه به جمع‌آوری مواد زائد،  زباله‌های ساحلی پرداختند و  فرهنگ حفاظت و پاکسازی سواحل ترویج گردید. لازم به ذکر است کارگاه فوق مورد استقبال دانش‌آموزان شرکت کننده و والدین آنها قرار گرفته و سوالات متعددی پیرامون تغییرات فیزیکی سواحل، نوسانات تراز آب دریای خزر و تنوع موجودات زنده آن مطرح شد.

 

تصاویر کارگاه ساحلی و آموزشهای ارائه شده برای دانش آموزان

 

پایش سواحل دریای خزر

 

کد عملیات میدانی  در نواحی ساحلی  و در سال 1397  عبارت بود از ICMP-CAS 9701  و در ترانسکت عمیق سال 1398 عبارت بود از ICMP-CS-1901  ( جدول 1) .  عملیات های میدانی در سواحل خزر در ایستگاه های منتخب و با برداشت پارامتر های مورد نیاز برنامه، پایش مناطق منتخب برنامه پس از سیلاب سال 97 و نیز تراتسکت عمیق خزرصورت پذیرفت  مشخصات کلیه ایستگاه های بررسی شده در ادامه آمده است.

 

برداشت میدانی پارامتر های مختلف اقیانوس شناختی

مطالعات و اندازه گیریهای میدانی انجام شده شامل بخشهای زیر بودند: 

·         فیزیک دریا:

-         اندازه گیری موج

-         اندازه گیری جریان

-         اندازه گیری پاراکترهای فیزیکی آب

·         شیمی دریا:

-         پایش مواد مغذی آب، شامل ترکیبات فسفر، نیترات، نیتریت، و آمونیاک، کلروفیل

-         پایش BOD

-         پایش مواد مغذی رسوب، شامل ترکیبات فسفر و نیتروژن

-         پایش Eh، pH و سولفید رسوب

·         زیست شناسی دریا:

-         زئوپلانکتونها،  فیتوپلانکتونها، کفزیان

-         پارامترهای میکروبی آب و ماهیان

-         نکتونها

·         زمین شناسی دریا:

-         آزمایش‌های رسوب‌شناسی شامل دانهبندی و TOC

-         مطالعه نرخ رسوب گذاری در مزرعه پرورش ماهی

 


پراکنش کلی ایستگاه های مطالعاتی در برنامه پایش ساحلی سواحل خزر (نقاط نیلی: تمرکز اندازه گیری میدانی پس از سیلاب در خلیج گرگان، نقاط سرمه ای مناطق منتخب در 6 ترانسکت عمود به ساحل، نقاط ارغوانی: ترانسکت عمیق ساحل)

 

-            مطالعات شانه دار مهاجم  (Mnemiopsis leidyi) در دریای خزر

مطالعه شانه دار مهاجم در دریای خزر در 6 نیم خط عمود بر ساحل در بخش جنوبی دریای خزر در 4 فصل انجام گرفت.

 


  

  پایش فراوانی Pseudosolenia (Rhizosolenia) calcar-avis

فیتو پلانکتون Pseudosolenia (Rhizosolenia) calcar-avis  در سال 1934 به دریای خزر معرفی شده و پس از آن شروع به گسترش در بخش های مختلف خزر و از جمله خزر جنوبی کرد. بدلیل بزرگی اندازه این فیتوپلانکتون در مقایسه با گروه های دیگر فیتوپلانکتونی، زمانی که جوامع آن فراوان می گردد عملا توسط پلانکتون های جانوری فیتوفاگوس چریده نمی شود و لذا این موضوع کاهش جوامع زوپلانکتون و بالطبع آن کاهش جوامع پلاژیک را بدنبال دارد.  Karpisky (2009)  معتقد است اگر قبل از ورود این فیتو پلانکتون مهاجم ، مواد آلی تولید شده توسط فیتو پلانکتون ها از مسیر پلاژیک و با چرای سایر زوپلانکتون ها ، به سطوح دیگر انرژی منتقل می شد، پس از ورود این فیتو پلانکتون ، جریان انرژی بدلیل ته نشست مواد آلی به کف توسط باکتری ها و دیگر زیو بنتوزها منتقل می شود. اما بهر حال هنوز نظرات متفاوتی در خصوص آسیب و یا عدم آسیب  حاصل از ورود این فیتوپلانکتون در حوضه خزر وجود داشته ونیاز به مطالعات بیشتر است. لذا بر اساس این رویکر توجه خاص به فراوانی این فیتوپلانکتون از اهداف برنامه پایش ساحلی قرار گرفت.


Rhizosolenia calcar- avis و پراکنش آن در 1963

 

     بررسی میکروپلاستیک ها در آب، سواحل و رسوبات خزر جنوبی

نمونه برداری میکروپلاستیک ها از  سطح آب (ساحلی و دور از ساحل) به کمک تور 300 میکرونی در 6 ترانسکت بندر ترکمن، لاریم، چالوس، رامسر، کیاشهر و لیسار انجام گرفت.

برداشت نمونه بمنظور مطالعه میکروپلاستیک از سواحل جنوبی دریای خزر

گشت عمیق دریای خزر با همکاری اداره کل هواشناسی گیلان : کد گشت ICMP-CS 1901    

  برای انجام عملیات میدانی و اندازه گیری در ترانسکت آب عمیق روبروی بندر انزلی دو مرحله گروه عملیات میدانی، کارشناسان، متخصصین و اعضای هیات علمی مرکز نوشهر عازم ماموریت شدند. در مرحله اول که در فصل سرد سال 1397 بوده است به نامناسب بودن شرایط جوی، وجود مه و بسته شدن مسیر تردد شناورها در بندر انزلی و عدم دور مجوزهای تردد انجام نشد. در مرحله بعدی عملیات در فصول (تابستان 1398) برای نمونه برداری ها و اندازه گیریهای مورد نظر در قالب طرح کلان پایش دریای های پیرامونی در نقاط مشخص شده  در آب عمیق دریای خزر در انزلی و با همکاری اداره کل هواشناسی گیلان و استفاده از شناور سازمان و براساس تفاهم نامه مشترک فیمابین انجام گرفت.

مطالعات و اندازه گیریهای انجام شده شامل بخشهای زیر بودند:

·         فیزیک دریا: اندازه گیری پاراکترهای فیزیکی آب دریای خزر

·         شیمی دریا: اندازه گیری مواد مغذی، قلیائیت،  TOC،BOD  و COD و پارامترهای شیمیایی آب

·         زیست شناسی دریا: زئوپلانکتونها، فیتوپلانکتونها، کفزیان

·         زمین شناسی دریا مغزه های رسوبای ( عمق 2 متر بستر دریا)

 
 

  نمونه برداری از گشت عمیق خزر
ICMP-CS 1901


 

 مطالعه هیدرولوژی و هیدروبیولوژی تالاب انزلی

طی 2 مرحله در فصول (تابستان 1398 و زمستان 1398) نمونه برداری ها و اندازه گیریهای مورد نظر در نقاط مشخص شده در تالاب انزلی انجام گرفت. نمونه برداری ها مطابق با ایستگاه های معین شده  از ورودی تالاب انزلی به بندرگاه تا بخش های داخلی  و بمنظور برداشت پارامترهای فیزیکی و شیمیایی و زیستی در آب و رسوبات بستر  تالاب انجام پذیرفت جریان سنجی بوسیله نصب 2 دستگاه RCM9 در زیر پل غازیان که ورودی تالاب انزلی به بندرگاه و دریا می باشد.. اندازه گیری پارامترهای فیزیکی آب از محل نصب دستگاه CTD تا بخشهای داخلی تالاب انزلی صورت گرفت.

 


نصب  2 دستگاه RCM9 جهت جریان سنجی

  

پایش حوادث پیش بینی نشده

 

بررسی اثرات سیلاب در استان گلستان اسفند 1397 و فروردین 1398

طی 3 مرحله در فصول (زمستان 1397- بهار 1398- تابستان 1398) نمونه‌برداری ها و اندازه‌گیریهای مورد نظر در قالب طرح کلان پایش دریای های پیرامونی در نقاط مشخص شده در خلیج گرگان انجام گرفت. پارامتر های اندازه گیری شده شامل:

·         فیزیک دریا: اندازه گیری موج،  اندازه گیری جریان،  اندازه گیری پاراکترهای فیزیکی آب

·         شیمی دریا: اندازه گیری مواد مغذی،  قلیائیت، ،TOC BOD  و COD پارامترهای شیمیایی آب

·         زیست شناسی دریا: زئوپلانکتونها فیتوپلانکتونها، کفزیان، پارامترهای میکروبی آب


نقاط نمونه برداری خلیج گرگان پس از سیلاب 97


 

  مطالعه شکوفایی ماکروجلبکی در سواحل خزر جنوبی

در این طرح مواد مغذی، پارامترهای جویی و پارامترهای فیزیکوشیمیایی به صورت ماهیانه در چهار ساحل (سیسنگان، چالوس، عباس آباد و رامسر) اندازه گیری شدند.

تصاویر برداشت شده از سواحل  خزر جنوبی در شکوفایی جلبکی

 

 

 تصاویر برداشت شده از سواحل  خزر جنوبی در شکوفایی جلبکی

 

مشارکت در برنامه‌های بین‌المللی

-         روز جهانی دریا ها و اقیانوس ها

به مناسبت فرارسیدن روز جهانی دریا و اقیانوس مصادف با هشتم ژوئن همکاران کارشناسی و هیأت علمی مرکز اقیانوس شناسی و علوم جوی استان مازندران در برنامه فرهنگی اجتماعی پاکسازی سواحل شرکت نمودند. در این مراسم که در یکی از سواحل شناگاهی شهرستان نوشهر انجام شد بخش عمده‌ای از زباله‌های دریایی و ساحلی رهاشده در سطح شناگاه جمع‌آوری شد. همچنین در مورد اهمیت موضوع سالم سازی و پاکسازی سواحل و مناطق شناگاهی توضیحاتی به افراد محلی و گردشگران ارائه گردید. لازم به توضیح است برنامه پاکسازی سواحل و جنبه فرهنگی و فرهنگسازی آن مورد توجه و استقبال افراد مستقر در محل قرار گرفت. از نظر بررسی تنوع، جنس و گونه‌زباله‌های رها شده، می‌توان به حجم بیشتر مواد پلاستیکی نظیر بطری، زباله‌های بیمارستانی، ظروف یکبار مصرف و پلاستیک اشاره نمود.

 

 

-         گرامیداشت روز دریای خزر

جلسه گرامیداشت روز دریای خزر در روز یکشنبه (21 مردادماه)  ایستگاه اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران در محل سالن اجتماعات فرمانداری شهرستان نوشهر برگزار گردید. در این جلسه که از ساعت 10 لغایت 13 و با حضور مدعوین از دانشگاهها، مراکز علمی و ارگانهای اجرایی در سطح استان مازندران برگزار شد، پیرامون موضوعات مختلف در خصوص دریای خزر بحث و تبادل نظر بعمل آمد.  مدعوین جلسه از فرمانداری شهرستان نوشهر، اداره کل بنادر و دریانوردی استان مازندران،  اداره کل حفاظت محیط زیست استان مازندران، اداره کل هواشناسی استان مازندران، دانشگاه علوم و فنون دریایی امام خمینی(ره)، شهرداری شهرستان نوشهر، فرماندهی دریابانی شهرستان نوشهر، مرکز تحقیقات ماهیان سردآبی کشور، مرکز صید و فرآوری ماهیان خاویاری شهرستان نوشهر و ایستگاه تحقیقاتی شیلات و اکولوژی دریای خزر بودند.   در طی جلسه یک سخنرانی توسط آقای دکتر مهدی‌نیا رئیس محترم پژوهشکده علوم دریایی در خصوص تحقیقات انجام شده، پژوهشهای در حال اجرا و توانمندیهای موجود پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی انجام شد. سخنرانی دوم توسط خانم دکتر جعفری از دانشگاه شهید بهشتی پیرامون مباحث حفاظت محیط‌زیست سواحل و دریای خزر، ورود آلاینده‌ها و زباله‌های شهری و صنعتی ارائه گردید.  در ادامه این نشست تخصصی، هریک از حاضرین به ارائه و تبادل نکته نظرات و پیشنهادات خود پیرامون مسائل و مشکلات موجود در مناطق حاشیه‌ای و سواحل دریای خزر پرداختند که اهم موارد و موضوعات مطروحه به شرح ذیل می باشد.

-  لزوم ارائه راهکارهای علمی و قابل اجرا جهت جلوگیری از ورود پساب و فاضلاب صنعتی، شهری و روستایی به دریا

-  تعامل و هم افزایی ارگانهای اجرایی و مراکز علمی و پژوهشی در خصوص حفاظت از محیط زیست ساحلی و دریای خزر

-  ایجاد فرهنگ عمومی و فرهنگسازی برای افراد بومی و گردشگران برای جلوگیری از ریختن زباله‌ها در شناگاه‌ها، جنگل‌ها و سواحل دریا

-  فضاسازی برای فعالیت گروه‌های مردم نهاد و ارائه مشوق‌های اقتصادی توسط ارگانهای اجرایی برای حفاظت از محیط زیست و مناطق مختلف پیرامون دریا

-  ارائه امکانات بیشتر به گردشگران توسط فرمانداریها و شهرداریها برای تقویت صنعت گردشگری و آشنایی با مزایا و موهبت‌های دریا

-  تعاملات و هماهنگی بیشتر دستگاههای اجرایی و مراکز علمی پژوهشی در جهت بررسی مشکلات موجود و ارائه راهکارهای علمی و عملی در این زمینه

 

 

 

برگزاری روز بزرگداشت دریای خزر

انتقال دانش اقیانوس شناسی و افزایش مشارکت عمومی

-         بازدید های علمی دانشجویی و دانش آموزی

باردید دانشجویی : گروهی از دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا رشته شیلات و زیست دریا دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری (در تاریخ 27/9/1398) و دانشگاه گنبد (2/10/1398) از ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و جوی استان مازندران (نوشهر) بازدید کردند. در ابتدا توضیحات مبسوطی در رابطه با فعالیت‌های پژوهشی و پروژه های انجام شده و در حال انجام پژوهشگاه و همچنین مرکز نوشهر ارائه گردید. سپس دانشجویان با تجهیزات اندازه‌گیری پارامترهای بیولوژیکی، شیمیایی ، فیزیکی و زمین شناسی آشنا شدند. همچنین در آزمایشگاه زیست شناسی با نحوه نمونه‌برداری کفزیان از رسوبات بستر دریا، فیتوپلانکتون ها، زئوپلانکتون ها و نحوه شناسایی آنها آشنا شدند. در آزمایشگاه شیمی روش اندازه‌گیری پارامترهایی شیمیایی آب و رسوب از جمله نیترات، فسفر، کلروفیل، سیلیس و... برای بازدیدکنندگان تشریح شد.  همچنین پارامترهای فیزیکی، دینامیکی و چگونگی استفاده از نتایج آن در صنعت شیلات، بررسی ساختار تغییرات عمودی دما و لایه‌بندی بر جانمایی قفس‌های پرورش ماهی و امکان سنجی گونه‌های مختلف آبزی، بررسی ایجاد فرایند‌های فراجوشی و فروجوشی (آپ ولینگ و دان ولینگ) در آب‌های ساحلی منطقه با استفاده از تجهیزات اقیانوس‌شناسی فیزیکی و شیمایی، اثر پارامترهای هیدرودینامیکی آب دریا در منطقه بر پایداری و مهار قفس های پرورش ماهی توسط همکاران مرکز برای دانشجویان توضیح داده شد. در آزمایشگاه زمین شناسی دانشجویان با روش اندازه‌گیری دانه‌بندی، ماده آلی و نحوه نمونه برداری مغزه‌های رسوبی و نرخ رسوب گذاری در دریا آشنا شدند. طبق نظرسنجی انجام شده موارد اشاره شده فوق برای دانشجویان و محققین جوان که از مرکز بازدید نمودند بسیار جذاب و مورد توجه بوده است.

 

تصاویر بازدید و آموزشهای ارائه شده برای دانشجویان

بازدید دانش اموزی:  دو گروه از دانش‌آموزان مدرسه دخترانه پویش پایه هفتم و نهم در روزهای شنبه مورخ 23/9/98 و یکشنبه مورخ 24/9/98 از ایستکاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران بازدید بعمل آوردند. در جریان این بازدید دانش‌آموزان ابتدا در اتاق جلسات مرکز حضور یافتند و توضیحات لازم در ارتباط با وظایف و نقش مرکز اقیانوس‌شناسی دریای خزر برای ایشان تشریح گردید. در ادامه با ارائه پاورپوینت و همچنین نمایش فیلم‌های آموزشی در زمینه‌های مختلف علم اقیانوس‌شناسی و اهمیت آن توضیحات لازم ارائه شد. در طی مراسم همچنین پیرامون اهمیت و نقش فیتوپلانکتون‌ها و ترتیب زنجیره غذایی در محیط‌های دریایی توضیحاتی ارائه گردید. در ادامه بازدید از مرکز، دانش‌آموزان با حضور در آزمایشگاه‌های مرکز با دستگاه‌های مختلف اندازه‌گیری دریایی، نمونه‌بردار آب و رسوب آشنا شدند. در این بخش عملکرد دستگاه‌های نمونه‌بردار زیستی نظیر گرب، نسکین، تورپلانکتون‌گیری و کوادرات برای دانش‌آموزان توضیح داده شد. سپس دانش‌آموزان از نمونه‌های تثبیت شده در آزمایشگاه نظیر صدف و چند گونه ماهی بازدید نمودند.

 

 تصاویر بازدید و آموزشهای ارائه شده برای دانش آموزان

 

بازدید دانش آموزی در روز ترویج علم و درهای باز: پیرو نامه شماره (194164/و) مورخ 12/8/1397 مقام عالی وزارت در زمینه هفته "ترویج علم" و "روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه" دو گروه از دانش‌آموزان از دبیرستان های دخترانه ( بنت الهدی) و پسرانه ( شاهد) شهرستان نوشهر از ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران بازدید نمودند. در جریان این بازدید ابتدا دانش‌آموزان در اتاق جلسات مرکز حضور یافتند و توضیحات جامع و کاملی از اهم وظایف، توانمندیها و نقش ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی و علوم جوی استان مازندران توسط اعضای هیات علمی و کارشناسان مرکز برای آنها ارائه گردید. دانش آموزان در ادامه  بازدید از ایستگاه، با حضور در آزمایشگاه‌ها با دستگاه‌های نمونه برداری آب و رسوبات آشنا شدند. در این بخش با حضور دانش آموزان در آزمایشگاه زیست شناسی دریا بصورت عملی در مورد عملکرد دستگاه‌های نمونه برداری زیستی نظیر گرب، تورپلانکتون گیری، کوادرات و نیسکین توسط همکاران مرکز توضیح داده شد. سپس نمونه هایی از فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون در زیر میکروسکوپ و لوپ برای آشنایی بیشتر دانش آموزان نشان داده شد. به علاوه دانش آموزان از  نمونه های جانوری تثبت شده در آزمایشگاه نظیر صدف ها و چندین گونه از ماهیان دریای خزر بازدید بعمل آورده و سوالات خود را درباره این جانداران و سایر موجودات دریای خزر مطرح نمودند. در ادامه بازدید از آزمایشگاه ها، دانش آموزان با حضور در آزمایشگاه های شیمی با نقش و اهمیت مواد مغذی، نحوه نمونه برداری آب و بررسی آن در نمونه های دریایی آشنا شدند و توضیحات اجمالی در مورد دستگاه طیف سنج فرابنفش - مرئی توضیحاتی ارائه گردید. همچنین توضیحات کاملی پیرامون ترکیب شیمیایی آب دریاها و دلایل شوری و منشا نمک آب دریاها و چگونگی اندازه‌گیری برخی از ترکیبات آب دریاها نظیر یون کلرید، کلسیم، منیزیم و کربنات در  آب دریا ارائه گردید. در طی بازدید دانش‌آموزان از ایستگاه، با اشاره به نقش و اهمیت تخصصهای اقیانوس‌شناسی و علوم دریایی در زندگی روزمره در خصوص فرهنگسازی حفاظت از محیط زیست دریای خزر تئضیحات کاملی ارائه شد. همچنین جهت آشنایی هرچه بیشتر دانش‌آموزان با مواهب و مزایای زندگی کردن در نواحی ساحلی و دسترسی به دریا نکات مختلفی را به طور کامل تشریح گردید.

 

 

تصاویر بازدید علمی دانش

-         برگزاری دوره های آموزشی

به مناسبت روز هوای پاک (29 دی ماه) و ترویج علوم و فنون دریایی در منطقه، به ویژه ارتقاء سطح علمی و آگاهی دانش‌آموزان، یک دوره آموزشی در روز یکشنبه مورخه 30/1/97 برای دانش آموزان آموزش و پرورش در منطقه ساحلی شهرستان نوشهر برگزار گردید. در این دوره  آموزشی (کارگاه ساحلی) یک روزه ابتدا، توضیحاتی از ویژگی‌های کلی دریای خزر، اهمیت حفاظت از محیط زیست‌دریایی و جایگاه ایستگاه پژوهش و فناوری اقیانوس‌شناسی دریای خزر اینجانب و کارشناسان مرکز برای دانش آموزان ارائه شد. در ادامه اطلاعات گسترده‌ای در ارتباط با وضعیت زیستی و راه‌های بهره‌برداری از منابع زنده و غیر زنده دریای خزر برای دانش‌آموزان، والدین همراه و همچنین معلمین آنها ارائه گردید. در بخش دیگری از مراسم، همکاران مرکز، دانش‌آموزان و معلمین شرکت کننده در کارگاه به جمع‌آوری مواد زائد،  زباله‌های ساحلی پرداختند و  فرهنگ حفاظت و پاکسازی سواحل ترویج گردید. لازم به ذکر است کارگاه فوق مورد استقبال دانش‌آموزان شرکت کننده و والدین آنها قرار گرفته و سوالات متعددی پیرامون تغییرات فیزیکی سواحل، نوسانات تراز آب دریای خزر و تنوع موجودات زنده آن مطرح شد.

 

تصاویر کارگاه ساحلی و آموزشهای ارائه شده برای دانش آموزان


 چاپ   
کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.