EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  اعضای هیأت علمی |  برنامه های علمی | ورود به سايت  |  تماس با ما
 متن خبر
بررسی کوتاهی بر سیلاب استان مازندران در تاریخ 13 و 14 مهرماه 1397‏

 

سیل یکی از پدیده های طبیعی است که باعث خسارت های جانی و مالی جبران ناپذیری برای جوامع انسانی و جانوری ‏و پوشش گیاهی وارد می نماید و به شکل مستقیم و غیرمستقیم شرایط اجتماعی و اقتصادی جوامع را تحت الشعاع ‏قرار می دهد. بخش گسترده ای از ایران در نواحی خشک و نیمه خشک کره زمین قرار دارند. توزیع غیریکنواخت مکانی ‏و زمانی بارش ها همچنین شدت و مقدار بارش ها سبب بروز سیلاب های شدید و ناگهانی می گردد که همراه با ‏خسارت های جانی و مالی جبران ناپذیری است. البته در بیشتر مناطق عوامل انسانی همچون بهره برداری بی رویه از ‏جنگل ها و مراتع یا تغییر کاربری اراضی نیز از موارد تشدیدکننده سیلاب ها است.  اما وقوع سیلاب در شمال کشور از ‏بلایای قابل انتظار است که با دخالت انسان و برداشت بی رویه از طبیعت مانند برداشت درختان و پوشش گیاهی، ‏دستخوردگی حوضه آبریز و برداشت بی رویه از بستر رودخانه ها و مراعات نکردن حریم رودخانه ها در امر ساخت و ‏ساز باعث تشدید این سیلاب ها می گردد که با آماده کردن و بهینه سازی زیرساخت های لازم می توان خسارت  های ‏ناشی از آن را به میزان قابل توجهی کاهش داد. ‏

وقوع سیلاب در تاریخ 13 و 14 مهرماه سال 1397 همزمان با بارش شدید باران در استان های گیلان و مازندران سیلاب ‏شدیدی در بخش های مختلف این استان ها راه افتاد که باعث خسارت های جدی جانی و مالی گردید (شکل 1). یکی ‏از موارد قابل توجه و قابل تامل در این زمینه تخریب پل کمربندی نوشهر است که متاسفانه علاوه بر خسارت جانی ‏باعث مختل شدن زندگی مردم در این شهر و منطقه شد. کارشناسان و اعضای هیات علمی مرکز پژوهش و فناوری ‏اقیانوسی شناسی و علوم جوی استان مازندران با استفاده از اندازه گیری میدانی، ماهواره ای و آزمایشگاهی به بررسی ‏این پدیده در شهر نوشهر از منظر جوی و اقیانوسی به شکل زیر پرداخته اند که می توان این پدیده حدی را با جزییات ‏بیشتر و عوامل درگیر در این پدیده، از جنبه های مختلف جوی و اقیانوسی مورد بررسی و مطالعه قرار داد. 


 

بررسی برخی پارامترهای جوی و فیزیکی آب ساحل

بر اساس اطلاعات ثبت شده در ایستگاه هواشناسی نوشهر، در بازه زمانی 48 ساعت وقوع سیلاب، مجموع بارش در ‏بندر نوشهر 200/8 میلی متر، میانگین دما حدود 18 درجه سلسیوس و سرعت باد میانگین 2/2 متر بر ثانیه و فشار ‏در حدود 1020هکتوپاسکال بوده است. در زمان اتفاق وقوع سیلاب مطابق تصاویر ماهواره ای مادیس آسمان منطقه ‏خزر جنوبی کاملا پوشیده با ابر بوده است(شکل 2). بنابر اطلاعات ثبت شده به وسیله بویه موج نگار سازمان بنادر و ‏دریانوردی که در عمق 30 متری ( حدود 3 کیلومتر دور از ساحل بندر نوشهر) نصب شده است، در تاریخ 14 مهر ‏‏1397 سرعت متوسط باد 4/92 متر بر ثانیه و ارتفاع موج 2/97 متر ثبت گردیده است. از آنجا که در مدت روزهای ‏بارش شدید سمت باد شمالی و غربی بوده است به دلیل زیاد بودن طول بادگیر و تداوم وزش باد امکان تشکیل چنین ‏ارتفاع موجی در ساحل دور از انتظار نیست. همچنین مشاهدات چشمی نیز در نزدیکی خط ساحل، ارتفاع موج حدود ‏‏3 متر را نیز تایید می کردند.‏‎ ‎

‎ ‎


بررسی زیستی

وقوع سیلاب سبب ایجاد تغییرات در بستر رودخانه ها و نیز پوشش گیاهی و جانوری محیط حاشیه ای آنها می گردد. ‏هرچند این اثرات در اکثر مواقع سریع و زود گذر هستند اما گاهی با توجه به حجم و قدرت سیلاب سبب ایجاد ‏تغیرات دائمی در اکوسیستم یک منطقه می گردد. در سیلاب اخیر که بر اثر بارش های بی سابقه طی چند دهه گذشته ‏در شمال کشور بوجود آمد، با توجه به وجود سایت های پرورش ماهیان سردآبی در حاشیه رودخانه ها، به خصوص در ‏مناطق دو هزار و سه هزار شهرستان تنکابن، سبب تخریب تاسیسات و حوضچه های پرورش ماهی و رها سازی و ‏ورود ماهیان به رودخانه و به طبع آن دریای خزر گردید. با توجه به اینکه برخی گونه  های پرورش یافته در این مراکز ‏بومی نبوده و از سایر کشورها صرفا جهت پرورش وارد شده اند مانند: قزل آلای طلایی (‏Oncorhynchus mykiss aguabonita‏) (شکل 3)، ورود آنها در تعداد نسبتا زیاد سبب ایجاد جمعیتی از گونه های بیگانه در رودخانه ها و ‏دریای خزر می  گردد که این خود در صورت عدم مدیریت درست سبب ایجاد تاثیرات نامطلوب بلند مدت بر روی ‏سایر گونه های آزاد ماهیان ( ‏Salmonidae‏) بومی رودخانه ها و بخش جنوبی دریای خزر می گردد.‏

 

 

بررسی آزمایشگاهی آب دریا

جهت بررسی اثرات بارش شدید و سیلاب بر کیفیت آب دریا، اندازه‌گیری‌ها و نمونه‌برداری‌های میدانی پارامترهای ‏فیزیکوشیمیایی آب‌ در ساحل بندر نوشهر پس از یک روز و یک هفته از سیلاب انجام گرفت. پارامترهای ‏pH‏ و شوری ‏به کمک دستگاه قابل حمل در محل اندازه گیری شدند. نمونه های مواد مغذی پس از فیلتراسیون به کمک دستگاه ‏طیف سنجی و با روش های استاندارد تحلیل شدند. ‏

همان گونه که در جدول 1 نشان داده شده است، مواد جامد معلق در آب (‏TSS‏) اندازه گیری شده یک روز ‏پس از سیلاب و ورود حجم عظیمی از آب باران و رودخانه ها به دریا به شدت افزایش یافته است. همچنین بر اساس ‏مقادیر عددی جدول 1 و شکل های 4 و 5 می توان گفت مواد مغذی به ویژه نیترات و سیلیکات افزایش قابل توجهی ‏داشته اند. عوامل متعددی برای این افزایش مواد مغذی می توان در نظر گرفت که از جمله این ها می توان به ورود ‏فاضلاب از طریق رودخانه ها اشاره کرد. با جاری شدن سیلاب‌ها از مسیرهای جنگلی و شهری و شستشوی فاضلاب ها ‏مقادیر بالایی از مواد مغذی و بار معلق وارد آب های ساحلی شده که پس از گذشت یک هفته و به تعادل رسیدن آب ‏دریا مواد مغذی در دریا رقیق سازی شده و بار معلق در بستر ته نشین می شود که در این مرحله کاهش غلظت مواد ‏مغذی و بار معلق کاملا مشهود است.‏



 

 



 


ایجاد کننده : mohammadi
تاریخ انتشار : شنبه 3 آذر 1397
تعداد بازدید : 364

بازگشت

  
کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.