EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  اعضای هیأت علمی |  برنامه های علمی | ورود به سايت  |  تماس با ما
 متن خبر
رئیس پژوهشکده علوم جوی در گفتگو با روزنامه اعتماد: بارورسازي ابرها براي اقليم ايران مناسب نيست

 

روزنامه اعتماد، شماره 4247 مورخ 13 آذر97

بپذيريم در كشوري خشك زندگي مي‌كنيم

از سال 1377 كه وزارت نيرو طرح‌هاي «بارورسازي» ابرها را آغاز كرده تا همين امروز اجراي اين طرح‌ها همواره با شك و ترديد كارشناسان برجسته حوزه هواشناسي همراه بوده است اما گوش وزارت نيرو به اين انتقادها بدهكار نيست.

اكنون وزارت نيرو با همكاري سازمان هوافضاي سپاه درصدد ادامه طرح‌هاي بارورسازي ابرها است. اخيرا «فريد گلكار»، مدير مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرهاي ايران از تهيه نقشه‌هاي بارورسازي ابرها و مشخص شدن مناطق عملياتي خبر داده و گفته كارهاي سخت افزاري از جمله تجهيز هواپيماها هم در حال انجام است. به گزارش ايرنا، گلكار، حداقل اعتبار مورد نياز براي بارورسازي ابرها را 30 ميليارد تومان اعلام كرده و يادآور شده است: «با تغيير و تحولات قيمت‌ها تقريبا همه هزينه‌ها 3 برابر شده و سال گذشته به دليل كمبود مالي، ابرها بارور نشد و امسال در اين خصوص 6 ميليارد تومان اختصاص يافته كه رقم بسيار پاييني است. مسوولان اگر انتظار دارند مركز تحقيقات باروري ابرها با دقت و فرصت بيشتري احساس وظيفه كرده و نسبت به باروري ابرها اقدام كند بايد تصميم جدي‌تري در اين زمينه بگيرند.» معناي روشن توضيحات گلكار اين است كه دولت بايد براي طرح بارورسازي ابرها پول بيشتري اختصاص دهد. به گفته او امسال در استان‌هاي مركزي كشور از جمله حوزه‌هاي زاگرس، چهارمحال و بختياري، بخش‌هايي از فارس، كهگيلويه و بويراحمد، اصفهان، كرمان، يزد و خراسان جنوبي ابرها بارور مي‌شوند و استان‌هاي آذربايجان شرقي و غربي نيز شايد در برنامه قرار گيرد. به گفته گلكار هوافضاي سپاه سه فروند هواپيما را براي اجراي اين طرح اختصاص داده است.

حتي 2 ميليمتر هم بارش افزايش نيافت

اين طرح در حالي دوباره در كشور از سر گرفته شده كه بنا به اعلام سازمان هواشناسي تجربه 20ساله اجراي طرح چندان نتيجه‌بخش نبوده و در افزايش بارش‌ها تاثيري نداشته است. همزمان با اجرايي شدن دور جديد طرح باورسازي ابرها، عيسي كلانتري، رييس سازمان حفاظت محيط زيست هم به شكل صريح‌تري از بي‌فايده بودن اين طرح‌ها سخن گفته است. كلانتري ديروز در پاسخي كوتاه به خبرنگاران «باشگاه خبرنگاران» درباره نتيجه بخش بودن بارورسازي ابرها تشكيك كرد: «صاحب‌نظر اين موضوع سازمان هواشناسي است كه با توجه به بررسي‌هاي اين سازمان در شرايط موجود كشور شايد بتوان در استان‌هايي مانند؛ گيلان و مازندران ابرها را بارور كرد اما در مكان‌هاي ديگر كه نزديك به 40 سال ما در آنجا ايستگاه داريم حتي 2 ميليمتر هم بارندگي آن افزايش نيافته است.» رييس سازمان حفاظت محيط زيست خردادماه امسال هم در موضعي مشابه با زباني صريح‌تر بارورسازي ابرها را عملي «تبليغاتي» ارزيابي كرده بود كه صرفا جنبه «رواني» دارد. كلانتري گفته بود: «رييس سازمان هواشناسي كشور بارها در مورد عدم تاثير بارورسازي ابرها بر افزايش بارش‌هاي كشور سخن گفته است. براساس اطلاعات اين سازمان و گزارش‌هاي ثبت شده در ايستگاه دايمي شيركوه يزد براي سنجش ميزان بارش، بارورسازي ابرها هيچ تاثيري در بارش‌هاي اين منطقه نداشته است.» سازمان حفاظت محيط زيست تنها منتقد طرح بارورسازي ابرها نيست. داود پرهيزگار، رييس سازمان هواشناسي كشور كه متولي رسمي اين حوزه در ايران به شمار مي‌رود هم در گفت‌وگوهاي مختلف اين طرح را به چالش كشيده است. پرهيزگار بهمن‌ماه 96 به ايسنا گفته است «سازمان هواشناسي قطعا به شكلي كه وزارت نيرو به بارورسازي ابرها اعتقاد دارد به اين كار معتقد نيست و اين سازمان بارها نظرات خود را در اين مورد اعلام كرده است و تاكيد دارد كه بارورسازي ابرها نياز شديدي به مطالعات دقيق ميكروفيزيك ابر دارد. براي انجام بارورسازي ابر بايد رادارهاي ويژه‌اي براي شناسايي مشخصات و رفتار ابر در كشور داشته باشيم كه در حال حاضر از چنين رادارهايي برخوردار نيستيم

يكي از سوالاتي كه درباره بارورسازي ابرها همواره وجود داشته اين است كه چرا ميان وزارت نيرو و سازمان هواشناسي در اين زمينه هماهنگي علمي و اجرايي وجود ندارد؟ به گفته پرهيزگار سازمان هواشناسي ۲۰ سال پيش همكاري نزديك‌تري با وزارت نيرو داشته اما چون بررسي‌‌هاي هواشناسي ناموفق بودن بارورسازي ابرها را عيان كرده، اين سازمان ديگر با وزارت نيرو در اين زمينه همكاري نمي‌كند.

«باروري ابرها» چيست؟

باروري ابرها به عنوان يكي از شاخه‌هاي «تعديل آب و هوا» شناخته مي‌شود. پاشيدن «يديد نقره» (silver iodide) به داخل ابر و به منظور افزايش تعداد هسته‌هاي ميعان يا تراكم (condensation nuclei) ابر و پاشيدن يخ خشك به داخل ابر روش بارورسازي ابر است كه از دو طريق پرتاب موشك يا استفاده از هواپيما انجام مي‌شود. اما آن چنان كه سازمان هواشناسي اعلام كرده عمر 70 ساله بارورسازي ابرها در كشورهاي جهان كه به صورت طرح‌هاي تحقيقاتي انجام شده، همگي گوياي اين نكته مهم است كه اين كار روشي قابل اتكا براي رفع مشكل كم آبي نيست. به گفته رييس سازمان هواشناسي كشور حتي يك مقاله يافت نمي‌شود كه ادعا كند از طريق بارورسازي ابرها، مشكل كم آبي حتي در يك منطقه كوچك و در يك بازه زماني كوتاه حل شده است. بنابراين كشورهايي كه در دنيا صاحب تكنولوژي بارورسازي ابرها هستند اين روش را كنار گذاشته‌اند.

اما بارورسازي ابرها مدافعان سرسختي هم دارد. كساني كه عموما از نظر سازماني ذيل وزارت نيرو فعاليت مي‌كنند. آذر 1395 مرتضي افتخاري، رييس موسسه تحقيقات آب (زيرمجموعه وزارت نيرو) با دفاع از اين طرح‌ها گفته بود: «از سال 87 طرح باروري ابرها به‌صورت خودكفا و بدون نياز به كارشناسان خارجي در كشور عملياتي شده و برآوردها نشان مي‌دهد كه استحصال آب از طرح باروري ابرها مقرون به صرفه‌تر از استحصال آب از منابع آبي زيرزميني است.» افتخاري حتي اظهار اميدواري كرده كه باروري ابرها از عنايت ويژه مسوولان برخوردار شود: «استحصال از منابع آبي جوي در جهان از پيشرفت قابل ملاحظه‌اي برخوردار است و اگر منابع مالي مناسب در اختيار اين مركز قرار گيرد، ايران نيز مي‌تواند به وفور از اين منابع آبي برخوردار شود

بارورسازي براي اقليم ايران بي‌فايده است

زاويه نگاه هواشناسان اما با نگاه مدافعان اين طرح‌ها متفاوت است. پروين غفاريان، سرپرست پژوهشكده علوم جوي يكي از منتقدان جدي بارورسازي ابرها است. او در گفت‌وگو با «اعتماد» تاكيد مي‌كند كه بارورسازي ابرها براي اقليم ايران مناسب نيست و در اقليم‌هاي خاص بايد استفاده شود. او مي‌گويد: «اين كار يكي از روش‌هاي تعديل آب و هوا است كه آن هم به صورت آزمايشگاهي انجام مي‌شود. هواشناسان عقيده ندارند اين روش موثر است. هيچ كشوري هم نمي‌تواند ادعا كند كه با استفاده از اين روش مساله خشكسالي را حل كرده است و اصرار بر اجراي آن بي‌فايده است.» غفاريان در عين حال درباره اصرار بر بارورسازي ابرها هشدار هم مي‌دهد. به گفته وي از نظر علمي بارورسازي ابرها در شرايط خاص مي‌تواند به ضد اهداف اين طرح عمل كند و موجب كاهش بارش هم شود. از نظر سرپرست پژوهشكده علوم جوي ما بايد اين واقعيت را بپذيريم كه در كشوري خشك و نيمه خشك زندگي مي‌كنيم و بايد براي مديريت منابع آب به سراغ روش‌هاي معقولانه برويم. اين متخصص علم هواشناسي بارش‌هاي اخير در كشور را هم بي‌ارتباط با طرح بارورسازي ابرها مي‌داند و تاكيد مي‌كند: «اين‌ بارش‌ها حاصل سامانه‌هاي بارشي است كه از روي مديترانه و درياي سرخ شكل گرفته و خوشبختانه در كشور ما منجر به بارش‌هاي خوب شد و ربطي به طرح بارورسازي ابرها ندارد.» آيا در دولت ميان سازمان هواشناسي و وزارت نيرو يك تفاهم علمي و اجرايي برقرار مي‌شود يا همچنان وزارت نيرو بر اجراي طرح بارورسازي ابرها اصرار مي‌ورزد؟

 


ایجاد کننده : mohammadi
تاریخ انتشار : يکشنبه 18 آذر 1397
تعداد بازدید : 383

بازگشت

  
کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.