EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  اعضای هیأت علمی |  برنامه های علمی | ورود به سايت  |  تماس با ما
 متن خبر
لزوم بومی سازی شاخص های تنوع زیستی در آب های ایران

 

 

امروزه در سراسر دنیا، مناطق ساحلی در معرض آسیب های زیست محیطی ناشی از فعالیت های انسانی هستند. بر این اساس ارزیابی وضعیت  تنوع گونه ای و سلامت بوم شناختی این مناطق  با هدف بررسی اثرات ناشی از فعالیت های انسانی مورد توجه  پژوهشگران می باشد. نکته مهمتر اینکه در اکثر تحقیقات مرتبط با این موضوعات پژوهشگران به دنبال ارایه شاخص هایی هستند که با کمک آن بتوانند راه را برای تصمیم های مناسب مدیران در مورد مناطق ساحلی تحت کنترل خود هموار سازند و اقدامات حفاظتی یا اقدامات زیست محیطی مناسب در مدیریت را اتخاذ نمایند.

در این خصوص کشورهای پیشرفته شاخص هایی را برای آب های خود استفاده می کنند. به عنوان نمونه اتحادیه اروپا پروتکل هایی تدوین کرده است که بر اساس آن اقدام به ارزیابی بوم شناختی مناطق ساحلی خود در زیستگاه های دریایی بین کشندی و زیر کشندی می نماید. در استفاده از این شاخص ها باید به دو نکته توجه کرد: اول اینکه  استفاده از این شاخص ها نیازمند آشنایی با محدودیت های فنی استفاده از شاخص  همچون کاربری در مناطق دریایی یا فقط در آب های لب شور و رودخانه ای است. دوم اینکه ما نیاز داریم  این شاخص ها را برای آب های خود بومی سازی کنیم چرا که برخی از این شاخص ها مستقل از عرض های جغرافیایی نبوده و لذا بومی سازی آن ها بمنظور کاربری موثرتر آن ها در آبهای سرزمینی اهمیت فراوان دارد.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی، دکتر عبدالوهاب مقصودلو عضو هیات علمی با اشاره به این رویکرد، گفت: محققان پژوهشگاه یک کار تحقیقاتی را برای خلیج چابهار به عنوان یکی از مناطق مهم در راهبردهای دولت برای توسعه مکران چه قبل و چه بعد از توسعه تعریف نمودند و یک سری از شاخص های ارزیابی زیست محیطی سنتی و نوین را که در دنیا مورد استفاده قرار می گیرد را مورد ارزیابی قرار دادند. در مطالعه اول کارآمدی این شاخص ها روی کل جوامع کفزی مورد بررسی قرار گرفت که نتایج آن  در قالب مقالات علمی منشتر شده است.

وی افزود: اخیرا محققان پژوهشگاه در پژوهشی که نتایج آن در مجله تحقیقات محیط زیست دریایی (Marine Environmental Research: ISI-JCR Q1) منتشر شده است؛ پاسخ جوامع دوجورپا یا آمفی پود را به متغیرهای آلاینده و متغیرهای طبیعی رسوب را مورد بررسی قرار دادند. یکی از نتایج جالب این پژوهش آن بود که شاخص تنوع گونه ای شانون (Shannon Diversity Index) که یکی از شاخص های سنتی تنوع گونه ای  است در ارزیابی زیست محیطی منطقه ما چندان کارایی ندارد و شاید شاخصی مانند شاخص تمایز تاکسونومیک در ارزیابی مناطق تحت استرس این نقش را بهتر ایفا کند. همچنین مطابق یافته های این پژوهش، شاخص های مبتنی بر داده های دوجورپایان همچون آمبی (AMBI) ، بوپا (BOPA) یا بنتیکس (BENTIX) را می توان از طریق جاسازی درست گونه ها در گروه های اکولوژیک مناسب و مطابق با شرایط محیطی آن منطقه بومی سازی نمود. شاخص های آمبی، بوا و بنتیکس بر مبنای تحمل گروه های مختلف کف زی بویژه دوجورپایان به اثرات زیست محیطی آلایندها و گرادیان آلودگی زیست محیطی تدوین شده اند بنابراین اینکه گونه ها را در گروه های اکولوژیکی جایگزین کنیم، بسیار اهمیت دارد.

مقصودلو تصریح کرد: از دیگر یافته های مهم این مطالعه این است که یک گونه از دوجوپایان (Urothoe platydactyla) را به عنوان پیام (سیگنال) هشدار اولیه در ارزیابی محیط زیست معرفی کرد و در مقابل گونه دیگری (Ampelisca) از دوجورپایان که در آب های جنوب ایران به وفور یافت می شود را  به عنوان سیگنال هشدار اولیه برای آب های ایران مناسب ندانست. این پژوهش یک کار مقدماتی محسوب می شود تا بتوانیم این شاخص ها را در آب­ های خودمان بومی سازی کنیم. دوجورپایان، راسته‌ای از جانوران سخت پوست با ظاهری مانند میگو هستند که طول آن‌ها بین ۱ تا ۱۴۰ میلی‌متر می باشد.  بیشتر دوجورپایان دریازی هستند و غذای بسیاری از ماهی‌ها بوده و حساسیت بالایی نسبت به آلودگی‌های محیطی دارند. به دلیل فراوانی و تنوع آنها در آب های شور همانند فراوانی و تنوع حشرات در خشکی بوده و لذا  مطالعه آن ها اهمیت فراوان دارد.

 


ایجاد کننده : mohammadi
تاریخ انتشار : چهارشنبه 1 تير 1401
تعداد بازدید : 120

بازگشت

  
کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.