EN       : انتخاب زبان
   صفحه اصلی |  اعضای هیأت علمی |  برنامه های علمی | ورود به سايت  |  تماس با ما
 متن خبر
سفید شدن مرجان‌های خلیج فارس بر اثر دمای زیاد آب دریا

 

سنگفرش های مرجانی مهم ترین زیست‌بوم‌ های بسترزی در محیط‌ های آبی به شمار می‌ روند به گونه ‌ای که به آن ها لقب جنگل ‌‌های بارانی اقیانوس ها (Ocean rainforests) داده شده است. حیات تعداد زیادی از گونه‌ های ماهی‌ ها به وجود و زنده بودن این مرجان ‌ها بستگی مستقیم دارد که این ماهی ‌ها خود سرفصل زنجیره غذایی مهمی در محیط اقیانوس محسوب می ‌شوند. از این رو هر گونه تخریب و یا مرگ و میری در مرجان‌ ها می تواند کل گونه‌ های زنده دریایی و پیرو آن حیات بسیاری از موجودات زنده خشکی ‌زی (از جمله انسان ‌ها) را تحت تاثیر قرار دهد. بزرگ ترین و مهم ترین جامعه مرجانی با نام حصار بزرگ مرجانی (Great barrier reef) در اطراف استرالیا واقع شده است که می ‌توان اثر آن را در محیط زیست اقیانوس‌ ها با تاثیر جنگل‌های آمازون در محیط زیست خشکی مقایسه نمود.

خوشبختانه در آب ‌های جنوب ایران محیط هایی هر چند اندک و پراکنده از سنگفرش های مرجانی وجود دارد که عمدتا در اطراف جزایر خلیج فارس و تا حدودی نیز در خلیج چابهار قرار گرفته ‌اند. محیط های مرجانی علاوه بر فواید زیست محیطی ذکر شده در بالا، دارای ارزش اقتصادی بالایی نیز می ‌باشند که این امر با جذب توریست در این نواحی برای غواصی و دیدن تپه‌ های مرجانی صورت می ‌پذیرد. متاسفانه در برخی مواقع همین امر می ‌تواند باعث تخریب مرجان ‌ها توسط لنگراندازی قایق ها گردد که البته به ایجان امکاناتی ویژه مانند بویه‌ های مخصوص لنگراندازی (مانند چیزی که توسط سازمان منطقه آزاد کیش در سایت ‌های مرجانی اطراف جزیره انجام گرفته است) می ‌توان از این امر جلوگیری به عمل آورد. علاوه بر تخریب‌های ناشی از فعالیت های انسانی در جوامع مرجانی، تغییرات و استرس ‌‌های زیست ‌محیطی می تواند مرجان ها را تحت تاثیر قرار دهد. یکی از مهم ترین این عوامل، استرس دمایی می ‌باشد به گونه ‌ای که گرمتر شدن دمای آب بیشتر از حد طبیعی آن می ‌تواند باعث ایجاد پدیده سفیدشدگی (Bleaching) در مرجان ‌ها گردد که یکی از مخرب ‌ترین پدیده‌ها در جوامع مرجانی محسوب می ‌گردد.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی، بر اساس مطالعات میدانی که توسط دکتر کیوان کبیری و دکتر مسعود مرادی اعضای هیات علمی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی در این زمینه انجام شده مشخص شده است که این استرس دمایی زمانی می ‌تواند تاثیر گذار باشد که در مدت زمانی معین (که بستگی به منطقه دارد) پایدار و ممتد باشد. در تحقیق انجام شده که نتایج آن در مجله خلیج فارس (Journal of the Persian Gulf, http://jpg.inio.ac.ir)

 (http://jpg.inio.ac.ir/browse.php?a_id=325&slc_lang=en&sid=1&ftxt=1)

منتشر شده است مشخص گردید که مرجان ‌های خلیج فارس در مقایسه با مرجان ‌های سایر مناطق جهان دارای مقاومت بالاتری در برابر استرس ‌های دمایی می‌ باشند 

علاوه بر این در این تحقیق با بومی سازی یک شاخص شناخته ‌شده جهانی به نام هفته‌ های گرم دمایی (Degree Heating Weeks, DHW) برای خلیج فارس، امکان پیش ‌بینی این پدیده فراهم گردید.  مهم ترین استرس دمایی ثبت شده در سال ‌های اخیر در سال 1998 میلادی اتفاق افتاده است که کل جوامع مرجانی جهان (از جمله مرجان ‌های خلیج فارس) را تحت تاثیر قرار داد. بعد از آن نیز در سال 2007 میلادی شاهد این استرس دمایی بودیم که باعث سفید شدن گونه های مختلف مرجانی در خلیج فارس بودیم. تابستان امسال نیز این پدیده در مقیاسی نسبتا وسیع در مرجان ‌های خلیج فارس اتفاق افتاده‌ است که با پیش ‌بینی ‌های منتج از مدل مطابقت دارد.

 گفتنی است در روزهای پایانی شهریور ماه و در یک کار تحقیقاتی مشترک انجام شده توسط دکتر کبیری از پژوهشگاه ملی اقیانوس ‌شناس و علوم جوی و دکتر رضایی از شرکت دریانگار پارس، مرجان‌ های اطراف جزایر کیش و هندورابی مورد پایش میدانی قرار گرفت. این مشاهدات با استفاده از روش عکسبرداری خطی (Photo-transect) از سطح آب انجام پذیرفت که نتایج آن در آینده نزدیک در تحلیل تصاویر ماهواره‌ای با قدرت تفکیک مکانی بالا (High resolution satellite imagery) نیز به کار گرفته خواهد شد. مشاهدات انجام شده بیانگر وجود پدیده سفیدشدگی در اندازه نسبتا زیادی در مرجان ‌های اطراف این دو جزیره می ‌باشد به گونه ‌ای که بیشترین تاثیر بر روی مرجان‌ های شاخ‌گوزنی آکروپورید  یا (Acropora) مشاهده و ثبت گردید.

همچنین در یک بررسی اجمالی که از سایت سیمرغ واقع در جنوب شرق جزیره کیش انجام شد، 42% الی 43% از مرجان ها، به خصوص مرجان های شاخ گوزنی سفید شده بودند. البته آن دسته از مرجان های شاخ گوزنی که در زیر سایه مرجان های دیگر و با در لابلای صخره ها قرار داشتند کمتر آسیب دیده و بخشی از آن ها که در معرض نور قرار نگرفته بود سالم ماندند. دمای آب ثبت شده از سطح به عمق آب بین 24/33 الی 35/36 درجه سانتیگراد در نوسان بود به گونه ای که میانگین آن  04/34 در جه سانتیگراد  بود. این تخریب تقریبا به همین اندازه در مرجان‌ های جزیره هندورابی نیز مشاهده گردید. مشاهدات غواصان و محققان از سایر سایت‌ های مرجانی در دیگر جزایر خلیج فارس نیز موید وجود این پدیده در آنها می ‌باشد.

 

 
 

 

 


ایجاد کننده : khabar
تاریخ انتشار : دوشنبه 6 مهر 1394
تعداد بازدید : 1740

بازگشت

  
کلیه حقوق این پورتال متعلق به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است.