پیام رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی به مناسبت روز جهانی دریانوردی
دکتر علی مهدی‌نیا، رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، در پیام روز جهانی دریانوردی با اشاره به شعار «از سیاست‌گذاری تا اجرا؛ ارتقای تعالی دریایی» بر نقش دانش، داده و آموزش در تحقق این شعار تأکید کرد. وی تقویت پایش و پژوهش کاربردی، همکاری پایدار صنعت با مراکز تحقیقاتی، استفاده از شناورهای تجاری در شبکه پایش اقیانوسی را پیشنهاد داد و یادآور شد اجرای الزامات کنوانسیون‌های بین‌المللی بدون داده و ظرفیت پژوهشی مستمر ممکن نیست. به گفته او، تعالی دریایی از پیوند سیاست، دانش و عمل شکل می‌گیرد.
روز جهانی دریانوردی، فرصتی برای توجه به نقش دریا و دریانوردی در توسعه اقتصادی کشور و بازاندیشی در الزامات ایمنی، بهره‌وری و پایداری فعالیت‌های دریایی است. شعار سازمان بین‌المللی دریانوردی «از سیاست‌گزاری تا اجرا؛ ارتقای تعالی دریایی» است؛ شعاری که بر ضرورت تبدیل سیاست‌ها، مقررات و برنامه‌ها به اقدام و عملکرد مؤثر در عرصه دریا تأکید دارد.
تحقق این هدف، پیش از هر چیز، نیازمند شناخت دقیق محیطی است که فعالیت‌های دریایی در آن انجام می‌شود. دریا محیطی پویاست و تصمیم‌هایی مانند مکان‌یابی و توسعه بنادر، طراحی و توسعه زیرساخت‌های ساحلی، مدیریت مسیرهای کشتیرانی و ارتقای ایمنی دریانوردی، همگی به داده و دانش درباره امواج، جریان‌ها، رسوبات، تغییرات تراز آب، مخاطرات دریایی و روندهای اقلیمی نیاز دارند. بنابراین، دانش اقیانوس‌شناسی بخشی از زیرساخت توسعه دریانوردی است، نه دانشی در حاشیه آن.
این پیوند در حوزه محیط زیست دریایی نیز اهمیت دارد. فعالیت‌های کشتیرانی باید در کنار الزامات ایمنی و اقتصادی، با مسئولیت حفاظت از محیط زیست دریایی همراه باشد. برای نمونه، مدیریت آب توازن کشتی‌ها از موضوعاتی است که مستقیماً میان دریانوردی و علوم دریایی پیوند ایجاد می‌کند؛ زیرا جابه‌جایی آب توازن می‌تواند موجب انتقال موجودات زنده و گونه‌های غیر بومی به مناطق جدید شود و پیامدهای زیست‌محیطی و اقتصادی به همراه داشته باشد. پایش آلودگی‌های دریایی، ارزیابی اثرات فعالیت‌های دریایی و اجرای الزامات کنوانسیون‌های بین‌المللی از جمله کنوانسیون لندن نیز بدون داده، پایش علمی و ظرفیت پژوهشی مستمر امکان‌پذیر نیست.
از این منظر، فاصله میان سیاست و عمل را نمی‌توان تنها با تدوین مقررات پر کرد. دانش، داده و آموزش حلقه اتصال سیاست با اجرا هستند. سیاست‌گذار و بهره‌بردار زمانی می‌توانند تصمیم‌های دقیق‌تری اتخاذ کنند که از وضعیت محیط دریایی، روند تغییرات آن و پیامدهای احتمالی فعالیت‌ها شناخت کافی داشته باشند و نیروی انسانی نیز از دانش و مهارت لازم برای اجرای این تصمیم‌ها برخوردار باشد.
این موضوع، ضرورت ارتباط نزدیک‌تر صنعت دریانوردی با مراکز تحقیقاتی کشور را بیش از پیش آشکار می‌کند. صنعت دریانوردی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بهره‌برداران از دریا، برای توسعه پایدار خود به دانش و داده‌های دریایی نیاز دارد و حمایت از مؤسسات تحقیقاتی و ایجاد همکاری‌های پایدار میان صنعت و پژوهش باید بخشی از سرمایه‌گذاری در آینده دریانوردی کشور تلقی شود. حاصل این همکاری می‌تواند از یک‌سو پاسخ‌گویی پژوهش به مسائل واقعی صنعت و از سوی دیگر ورود مستقیم دستاوردهای علمی به فرایند تصمیم‌گیری و عملیات دریایی باشد.
البته این رابطه می‌تواند دوسویه باشد. شناورهای تجاری که به‌طور مستمر در مسیرهای دریایی کشور تردد می‌کنند، در صورت ایجاد سازوکار مناسب، می‌توانند به بخشی از شبکه پایش اقیانوسی کشور تبدیل شوند و با جمع‌آوری داده‌های استاندارد از شرایط دریا و جو، به شناخت مستمر تغییرات محیط دریایی کمک کنند. به این ترتیب، صنعت نه‌تنها مصرف‌کننده دانش اقیانوسی، بلکه می‌تواند یکی از مشارکت‌کنندگان در تولید آن نیز باشد.
پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی بر این باور است که تعالی دریایی از پیوند مؤثر میان سیاست، دانش و عمل شکل می‌گیرد؛ پیوندی که تحقق آن مستلزم تقویت پایش و تولید داده، توسعه پژوهش‌های کاربردی، آموزش نیروی انسانی متخصص و شکل‌گیری همکاری پایدار میان مراکز علمی، دستگاه‌های اجرایی و صنعت دریانوردی است.
روز جهانی دریانوردی را به همه دریانوردان، کارکنان بنادر و فعالان عرصه حمل‌ونقل و اقتصاد دریایی کشور تبریک می‌گویم و امیدوارم با تقویت این پیوند، ظرفیت علمی کشور بیش از پیش در خدمت دریانوردی ایمن، کارآمد و سازگار با محیط زیست و توسعه پایدار اقتصاد دریامحور قرار گیرد.
دکتر علی مهدی‌نیا رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی