ساخت و استقرار زیستگاه‌های مصنوعی برای حمایت از تنوع زیستی سواحل جنوبی خزر

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، این فعالیت در قالب طرح پژوهشی «ارزیابی میوفونا به‌عنوان شاخص زیستی بالقوه از تغییرات جوامع کفزی در دریای خزر» به مجری‌گری دکتر مهرشاد طاهری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه، و با همکاری مؤسسه اقیانوس‌شناسی شیرشوف آکادمی علوم روسیه در حال انجام است.

در بخش زیستگاه مصنوعی این طرح، ۲۰ سازه چوبی حامل صفحات بتنی طراحی و ساخته و در چهار ایستگاه نور، سی‌سنگان، خیرود و نوشهر در عمق حدود یک متری آب مستقر شد. این سازه‌ها با هدف ایجاد بستر سخت و پایدار برای اتصال ماکروجلبک‌ها و استقرار بی‌مهرگان طراحی شده‌اند و به‌گونه‌ای ساخته شده‌اند که کمترین دست‌کاری در محیط دریایی صورت گیرد.

بررسی‌های انجام‌شده در تابستان ۱۴۰۵ نشان داد که در برخی از این سازه‌ها، صفحات بتنی با ماکروجلبک‌ها و جانوران پوشیده شده‌اند. پژوهشگران با نمونه‌برداری از این صفحات، در حال بررسی میزان استقرار و تنوع موجودات و مقایسه آن با زیستگاه‌های سنگی طبیعی و مصنوعی موجود در سواحل هستند.

اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که بسترهای سنگی طبیعی در سواحل جنوبی خزر پراکنش محدودی دارند و در بخش‌هایی از ساحل، با عقب‌نشینی آب، سنگ‌ها و سازه‌های پیشین از آب خارج شده‌اند. این بسترها محل استقرار ماکروجلبک‌ها و زیستگاه گروهی از موجودات کفزی هستند و در تأمین غذا و پناهگاه برای موجودات کوچک‌تر، از جمله بچه‌ماهیان و سخت‌پوستان، نقش دارند.

همزمان، پژوهشگران وضعیت جوامع کفزی سواحل جنوبی خزر را نیز بررسی می‌کنند. در این بخش، نمونه‌برداری از میوفونا، ماکروبنتوزها، ماکروجلبک‌ها و رسوبات در ایستگاه‌هایی از سه استان گلستان، مازندران و گیلان انجام شده است تا تفاوت زیستگاه‌های سنگی و شنی و تغییرات جوامع کفزی ارزیابی شود.

بر اساس برنامه پژوهش، در ادامه نمونه‌های زیستی شمارش و شناسایی گونه‌ای خواهند شد و مرحله دوم نمونه‌برداری نیز در اواسط پاییز انجام می‌شود. نتایج این بررسی‌ها می‌تواند به ارزیابی ظرفیت زیستگاه‌های مصنوعی برای حمایت از تنوع زیستی و پویایی زنجیره غذایی در سواحل جنوبی دریای خزر کمک کند.